Emoties en emotieregulatie zijn lastige thema’s voor iemand met autisme. Een vrouw met klassiek autisme – die zich Iksimij noemt – vertelt in deze blog over het omgaan met emoties en de problemen die ze hierbij dagelijks ondervindt.

Het is belangrijk om de begeleiding van mensen met een verstandelijk beperking af te stemmen op datgene wat de persoon kan en aankan. Een afgestemde begeleiding zorgt voor meer welzijn. Bovendien kan afstemming probleemgedrag voorkomen of verminderen. Om de begeleiding goed te kunnen afstemmen op de cliënt is “inzicht” nodig. Inzicht in het ontwikkelingsniveau van de cliënt, zijn of haar levensverhaal en eventuele bijkomende stoornissen.

Als een kind leerproblemen heeft, dan kun je kijken naar de symptomen en proberen deze op te lossen. Stanley Greenspan (een bekende Amerikaanse psychiater die de methode Floortime ontwikkelde) kijkt liever naar stappen in de ontwikkeling die bij een kind minder goed zijn verlopen. Deze missende stappen in de ontwikkeling van een kind kunnen de symptomen verklaren. Greenspan gebruikt de metafoor van een boom om de ontwikkeling van een mens te visualiseren. Hij beschreef zijn model in het boek “the learning tree”. In deze blog geven we een korte samenvatting.

Het begrip “grenzen stellen” is niet zwart-wit te benaderen. Het is niet per definitie goed of fout. Grenzen kunnen de ontwikkeling en het welzijn van mensen vergroten; tegelijkertijd kunnen ze er ook voor zorgen dat iemand wordt afgeremd in zijn ontwikkeling. Het gaat erom dat grenzen worden gesteld met een goede reden en op een goede manier. Hoe kun je grenzen stellen bij de ondersteuning van mensen met een verstandelijke beperking of autisme?

Op 23 april 2015 vond het symposium Emotionele ontwikkeling als basis voor een psychisch gezonde ontwikkeling bij mensen met een ontwikkelingsbeperking plaats. Onder leiding van Petri Embregts spraken sprekers uit België, Nederland en Duitsland over aspecten van de emotionele ontwikkeling en vertelden over de uitkomsten van hun onderzoek. Hier lees je een aantal belangrijke thema’s die tijdens het symposium aan bod zijn gekomen:

Emotionele ontwikkeling bij mensen met een verstandelijke beperking staat in Nederland al enige tijd in de belangstelling. Ook in België is er veel aandacht voor dit thema. FORTIOR interviewde de Belgische psychologe Els Ronsse. Zij vertelt over haar ervaringen met de visie van Anton Došen op emotionele ontwikkeling.

In de zorg is het gebruikelijk om in termen van ontwikkelingsleeftijden te denken en te spreken over een achterstand in ontwikkeling. In de verschillende bijdragen aan het symposium “Emotionele ontwikkeling als basis”  dat plaats vond op 23 april 2015 kwam dit terug. Hierop reageert Carolien Rieffe in haar blogartikel. Ze voert argumenten aan om niet van achterstand uit te gaan, maar van een kwalitatief andere ontwikkeling, zeker in het geval van ASS.

Voor kinderen en volwassenen met autisme is het een hele opgave om met emoties om te gaan. Hierbij gaat het niet alleen om de emoties die ze zelf hebben maar ook om de emoties die ze bij andere mensen zien. Daarom is het bij mensen met autisme extra belangrijk om je er van bewust te zijn hoe je zelf reageert, bijvoorbeeld op ongewenst gedrag. Door bewust om te gaan met je eigen emoties, kun je mensen met autisme meer houvast geven. Daarnaast kun je door het aanpassen van je eigen attitude probleemgedrag vaak verminderen.

Door Anton Došen
De masterclass werd vorig jaar op dezelfde manier georganiseerd als in 2012 en 2013. Na de theoretische inleiding op de eerste dag van de masterclass volgden twee praktische dagen waarop de deelnemers, onder supervisie van Anton Došen, een assessment bij hun eigen casussen hebben verricht. Het assessmentschema werd de eerste dag uitvoerig besproken. Het bleek in de masterclass een belangrijke leidraad te zijn voor een systematische analyse van de factoren die een rol gespeeld hadden in het ontstaan van de problematiek in de gepresenteerde casussen.

Lichaamstaal is een universele taal die wordt waargenomen bij alle bevolkingsgroepen. Als mensen hun lichaamstaal op elkaar afstemmen zorgt dit voor een prettig contact. Dit proces gaat meestal vanzelf zonder dat mensen zich hier bewust van zijn. Lichaamstaal kan ook bewust worden ingezet om mensen met een ontwikkelingsbeperking te stimuleren in hun ontwikkeling.