Slaapproblemen komen vaak voor bij mensen met een verstandelijke beperking. Dit heeft grote gevolgen voor de fysieke en psychische gezondheid van deze mensen. Het is dus van groot belang dat slaapproblemen worden onderkend en behandeld. Tejo Hylkema heeft veel ervaring met diagnosticeren en behandelen van slaapproblemen van volwassenen met een verstandelijke beperking die in een instelling wonen. Tejo is een van de docenten die in 2016 bij FORTIOR een masterclass gaat geven over slaapproblemen. In dit kader interviewde FORTIOR hem.

Anton Došen is vooral bekend van zijn theorie over emotionele ontwikkeling bij mensen met een verstandelijke beperking. Zijn visie op de ondersteuning en behandeling van mensen met een verstandelijke beperking gaat echter verder. Hij staat voor een ontwikkelings(dynamische)benadering. Wat is de ontwikkelingsbenadering? Waar komt deze vandaan? Wat wordt er in de praktijk mee gedaan? En hoe komt de ontwikkelingsbenadering terug in de scholingen van FORTIOR?

Zelfverwondend gedrag bij mensen met een ernstige verstandelijke beperking heeft grote gevolgen voor zowel de cliënt als zijn sociale of professionele omgeving. Regelmatig weten professionals niet goed hoe zij met het gedrag moeten omgaan. Maatregelen om het zelfverwondend gedrag tegen te gaan, kunnen de cliënt ernstig beperken in zijn bewegingsvrijheid en kwaliteit van leven. Het is dus belangrijk om aandacht te besteden aan dit thema.

In de basis is agressie een gezonde aangeboren levensenergie die dient om jezelf (en je dierbaren) te beschermen. Als agressie onaangepast is dan kan agressie destructief zijn zowel voor de persoon zelf en voor zijn omgeving. Bij mensen met een verstandelijke beperking komt dit schadelijke agressieve gedrag veel vaker voor. Voor de ondersteuning van personen met een verstandelijke beperking vormt agressie om die reden een voornaam aandachtspunt.

Voldoende slaap is goed voor de ontwikkeling van zowel kinderen als volwassenen. Dit werd besproken in een eerdere blog. Aan de andere kant heeft ontwikkeling ook invloed op de slaap. Fysieke beperkingen, leerprocessen of het emotionele ontwikkelingsniveau kunnen een rol spelen bij het ontstaan van slaapproblemen.

Voldoende slapen is noodzakelijk om uit te rusten. Slaap heeft echter ook een grote invloed op onze fysieke, cognitieve, sociale en emotionele ontwikkeling. Daarnaast heeft ontwikkeling ook invloed op het ontstaan van slaapproblemen. In twee blogs zullen beide kanten worden besproken. Deze blog is deel één van het tweeluik en gaat over de invloed van slaap op ontwikkeling.

Ervaringen die mensen in hun vroege kindertijd opdoen zijn van invloed op het toekomstig vermogen tot leren, gedrag en (psychische) gezondheid. Vroege ervaringen hebben dus grote impact op het latere functioneren van de persoon, zelfs tot in het volwassen leven. Dit geldt zowel voor mensen met als zonder verstandelijke beperking.

Steeds meer Nederlandse zorgorganisaties kiezen voor een oplossingsgerichte werkwijze waarbij ze de cliënt ondersteunen bij het vinden van zijn eigen oplossingen. Soms doen mensen met een verstandelijke beperking echter dingen die niet door de beugel kunnen, zoals stelen, alcohol en drugsmisbruik of het maken van problematische schulden. Aan de ene kant is het gewenst om een grens te stellen, aan de andere kant is het ook nodig om tegemoet komen aan de ondersteuningsbehoefte van de cliënt. Hoe kun je op een oplossingsgerichte manier omgaan met probleemgedrag?

Te vaak wordt van cliënten met een verstandelijke beperking verwacht dat zij veranderen. De vraag is of men dit moet willen. Het is voor cliënt en begeleider plezieriger, als de cliënt gerespecteerd wordt om wie hij is en ondersteund wordt in het maken van zijn eigen keuzes. Begeleiders die zich goed kunnen afstemmen op iemands manier van leven vinden meestal prima hun weg in de ondersteuning van hun cliënten. De methode de Draad – ontwikkeld door Gerrit Vignero – geeft handvatten voor deze afstemming.

In de ondersteuning van mensen met een verstandelijke beperking wordt het concept “mentaliseren” nog weinig toegepast. Volgens em. prof. dr. Anton Došen zou een behandeling op basis van het mentalisatieconcept in een aantal gevallen goed van pas kunnen komen. In deze blog worden vijf vragen over mentaliseren beantwoord.