Versterken van beslisvaardigheid en beoordelen van wilsbekwaamheid bij mensen met een verstandelijke beperking
Hoe beoordeel je wilsbekwaamheid als hier echt geen alternatieven voor zijn? Welke afwegingen kun je maken, rekening houdend met wetten, regels en actuele handreikingen? Welke alternatieven zijn er voor een wilsbekwaamheidsbeoordeling? In deze training is er naast een gedegen theoretische basis, die antwoord geeft op deze vragen, ruimte voor interactie, reflectie en het oefenen met casussen uit de praktijk.
De deskundigheidsbevordering van FORTIOR is vrijgesteld van BTW.
inclusief verplichte literatuur.
Zorgvuldig en professioneel handelen
In de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking krijgen zorgprofessionals - en in het bijzonder gedragswetenschappers - regelmatig de vraag om de wilsbekwaamheid van een cliënt te beoordelen. Het gaat vaak om ingrijpende beslissingen die voor de cliënt of zijn omgeving grote gevolgen kunnen hebben. Denk aan een wens tot sterilisatie, de stap naar zelfstandiger wonen of keuzes rondom verslavingsproblematiek.
Veel gedragsdeskundigen ervaren deze beoordelingen als complex. Er bestaat geen eenvoudige test die ‘wilsbekwaam’ of ‘niet wilsbekwaam’ vaststelt. In de praktijk spelen juist meerdere factoren door elkaar: cognitieve mogelijkheden, emotionele draagkracht, sociale druk, risico’s, en de context waarin de beslissing wordt genomen. Hoe neem je al die elementen zorgvuldig mee in je afweging?
Daarnaast is er vaak sprake van sterke emoties. Een cliënt die iets heel graag wil en bang is zijn stem te verliezen. Ouders die zich zorgen maken over de beslisvaardigheid van hun kind en moeite hebben met de inschatting van zorgverleners.
Met het verschijnen van de nieuwe handreikingen – Beslisvaardigheid en wilsbekwaamheid (SKILZ, 2023) en Het beoordelen van wilsbekwaamheid (NIP, NVO en Stichting Philadelphia Zorg, 2024) – is er meer duidelijkheid gekomen over de inhoudelijke kaders. Deze training helpt gedragsdeskundigen om die richtlijnen te vertalen naar zorgvuldig en professioneel handelen in de dagelijkse praktijk.
Versterken van beslisvaardigheid
In deze praktijkgerichte en interactieve training komt ook aan bod wat je kunt doen om te voorkomen dat een beoordeling überhaupt nodig is. Het versterken van de beslisvaardigheid van cliënten is daarbij een belangrijke voorwaarde. Door cliënten te ondersteunen in het vergroten van hun eigen invloed en regie, groeit niet alleen hun beslisvaardigheid, maar ook de kwaliteit van hun leven.
Tijdens de training is er volop ruimte om ervaringen uit jouw praktijk in te brengen en te oefenen met de stof die wordt behandeld.
Bekijk alvast deze kennisclip als voorproefje:
Maximaal aantal deelnemers
Het minimale aantal deelnemers is 8 en de maximale groepsgrootte is 12 deelnemers.
Online training
Deze online training is vanuit huis of kantoor te volgen. Het platform waarmee de training wordt gegeven is Zoom. Om de training goed te kunnen volgen is het belangrijk dat je beschikt over een snelle internetverbinding en een laptop of PC met geluidsboxen, camera en microfoon. Een smartphone of tablet zijn minder geschikt voor het volgen van deze training. Bij gebruik van een koptelefoon met microfoontje vermindert achtergrondgeruis. Dit is aan te raden maar in een rustige ruimte is de online bijeenkomst doorgaans goed te volgen.
De materialen, die je nodig hebt, worden vooraf per e-mail verstuurd. Het digitale certificaat als bewijs van deelname wordt achteraf naar je gemaild.
Inhoud van de training
Tijdens deze praktijkgerichte en interactieve training komt uitgebreid aan de orde wanneer en hoe je beslisvaardigheid en wilsbekwaamheid van een cliënt kunt versterken en in welke specifieke situaties tot een beoordeling van wilsbekwaamheid zult overgaan. Ook komt aan bod wat je kunt doen in plaats van een beoordeling. De docent gaat ook in op wettelijke kaders waar zorgprofessionals rekening mee moeten houden in relatie tot autonomie, wilsbekwaamheid en vertegenwoordiging, zoals de WGBO en de Wzd. Ook komt aan de orde hoe je kunt omgaan met vertegenwoordigers.
Bijeenkomst 1: De volgende onderwerpen komen aan bod:
Wat houden de begrippen wilsbekwaamheid en beslisvaardigheid precies in en hoe ga je ermee om in de zorgpraktijk.
Met welke juridische kaders voor wilsonbekwaamheid en vertegenwoordiging heb je rekening te houden.
Paradigmaverschuiving in het kijken naar wilsbekwaamheid; wat is de state-of-the-art.
De praktijk; bespreken van casuïstiek van docent en cursisten.
Verwerkingsopdracht Tussen de twee bijeenkomsten in oefen je met het inschatten van wilsbekwaamheid bij een van je eigen cliënten. Je schrijft hierover een kort verslag en mailt dit naar twee van je medecursisten voor feedback. Op deze manier kun je niet alleen zelf oefenen maar ook leren van elkaars verslagen en overwegingen.
Bijeenkomst 2: De volgende thema’s komen aan bod:
Handreikingen bij de beoordeling van wilsbekwaamheid; hoe gebruik je deze optimaal.
Versterken van de beslisvaardigheid van cliënten.
Verdere alternatieven voor het beoordelen van wilsbekwaamheid.
Wilsbekwaamheid en de Wzd.
Tips en tricks met betrekking tot wilsbekwaamheid.
Inleveren verwerkingsopdracht Na afloop van de training bekijk je jouw verwerkingsopdracht nog eens kritisch en pas je deze nog een keer aan. Vervolgens mail je het verslag ter beoordeling. Als de docent de opdracht met een voldoende beoordeelt dan ontvang je een certificaat en accreditatiepunten.
Verplichte literatuur / voorbereiding Naast het maken van een verwerkingsopdracht dient de volgende literatuur te worden gelezen:
Liégeois, A. (2018). Een relationeel ethisch model voor het evalueren van beslissingsbekwaamheid in de psychiatrie. Tijdschrift voor Psychiatrie, jrg. 60/januari, pag. 29-36 (7 blz.).
Ben je je bewust van het belang van het versterken van beslisvaardigheid, ook ruim vóórdat een wilsbekwaamheidsbeoordeling in beeld komt.
Kun je de wilsbekwaamheid systematisch onderzoeken bij behandelbeslissingen, met aandacht voor alle relevante factoren.
Herken je de belangrijkste valkuilen bij wilsbekwaamheidsbeoordelingen en weet je hoe je deze kunt voorkomen.
Kun je omgaan met situaties waarin goed hulpverlenerschap en goed vertegenwoordigerschap met elkaar botsen.
Ben je in staat de relevante juridische kaders toe te passen wanneer sprake is van wilsonbekwaamheid.
Kun je morele dilemma’s analyseren rondom de afweging tussen zelfbeschikking en bescherming van kwetsbare cliënten.
Studiebelasting en voorbereiding
Om de studiedag te kunnen volgen is het belangrijk dat je minimaal 1 jaar werkzaam bent in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking.
De totale studiebelasting is 12 tot 13 uur en bestaat uit:
het volgen van twee online bijeenkomsten van ieder 3,5 uur, dit is 7 uur in totaal
Het lezen van 30 bladzijdes literatuur (+/- 3 uur). Zie tab ‘literatuur”
het maken van een verwerkingsopdracht die bestaat uit het inschatten van de wilsbekwaamheid van een cliënt / patiënt en het maken van een verslag hiervan (2 tot 3 uur)
De omschrijving van de inhoud van de training vind je onder de tab “inhoud”
Cliëntgroep
De inhoud van de training heeft met name betrekking op mensen met een lichte of matige verstandelijke beperking in de langdurige zorg
Doelgroep
Orthopedagogen, (gz-)psychologen, werkzaam binnen de verstandelijk gehandicaptenzorg. De deelnemers dienen tenminste 1 jaar werkzaam te zijn in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking, zodat zij voldoende referentiekader hebben.
Uit ervaring blijkt dat deze training minder geschikt is voor professionals die werkzaam zijn in het speciaal onderwijs.
Accreditatie
Accreditatie wordt aangevraagd bij Accreditatiebureau NIP K&J / NVO OG
Overige accreditaties in overleg Heb je een andere accreditatie nodig dan hierboven staat vermeld? Stuur dan een bericht naar inschrijvingen@fortior.info met de vraag of de gewenste accreditatie kan worden aangevraagd. FORTIOR zal je dan expliciet laten weten of de accreditatie wel of niet zal worden aangevraagd.
Certificaat en invoeren presentie
FORTIOR reikt aan het eind van de dag certificaten uit. Op het certificaat staan de accreditaties en hun ID-nummers vermeld.
Voor sommige registers van beroepsverenigingen, zoals bij NIP K&J / NVO OG, kwaliteitsregister Paramedici, KNGF, Register Vaktherapie en Registerplein, voert FORTIOR de presentie in. Hiervoor hebben wij het nummer nodig waarmee je in het register bent ingeschreven.
Als FORTIOR geen nummer van je heeft, dan kan de presentie niet worden ingevoerd. Zorg er dus voor dat je correcte nummer bekend is bij FORTIOR!
Verplichte literatuur / voorbereiding
Naast het maken van een verwerkingsopdracht dient de volgende literatuur te worden gelezen:
Liégeois, A. (2018). Een relationeel ethisch model voor het evalueren van beslissingsbekwaamheid in de psychiatrie. Tijdschrift voor Psychiatrie, jrg. 60/januari, pag. 29-36 (7 blz.).
Publicatie van KNMG Van wet naar praktijk. Implementatie van de WGBO, deel 2 (2004). (5 blz.)
Vinkers, C.H., Kraats, van de, G.B., Biesaart, M.C., Tijdink, J.K. (2014). Is mijn patiënt wilsbekwaam. Volg de leidraad. Nederlands tijdschrift voor geneeskunde, pag. 1-6 (5 blz.)
Hein, I.M., Raymakers, J., Kres, E., Frederiks, B.J.M. (2019) Wilsbekwaamheid bij mensen met een verstandelijke beperking. Tijdschrift voor psychiatrie jaargang, 61, pag. 766 – 772 (5 blz.)
Ochtend
Tijd
Activiteit
Training wordt open gezet
Opening
Activeren van voorkennis, verzamelen van leervragen
Inleiding in de thema’s beslisvaardigheid en wilsbekwaamheid, vertegenwoordiging en de juridische kaders .
Plenaire presentatie met casuïstiek en ruimte voor vragen.
Pauze
Aan de hand van praktijkcasuïstiek gaan deelnemers oefenen.
Werkvorm in groepjes (break-out rooms) waarbij docent circuleert.
De verwerkingsopdracht wordt toegelicht en groepjes gevormd voor de peer-review
Afsluiting
Ochtend
Tijd
Activiteit
Training wordt opengezet
Opening
Hoe gebruik je de handreikingen die er zijn optimaal. Werkvorm in groepjes in break-out rooms, plenaire terugkoppeling van belangrijkste inzichtpunten.
Valkuilen bij de beoordeling van wilsbekwaamheid Plenaire presentatie met mogelijkheid tot stellen van vragen
Pauze
Versterken van de beslisvaardigheid van cliënten
Beslisvaardigheid, wilsbekwaamheid en de Wet zorg en dwang
Afspraken inleveren verwerkingsopdracht.
Evaluatie.
Afsluiting
Saskia Teunisse
Dr. Saskia Teunisse is gz‑psycholoog en Psycholoog Specialist, geregistreerd als zowel Klinisch Neuropsycholoog als Klinisch Psycholoog. Met meer dan dertig jaar ervaring in de ouderenzorg, in binnen‑ en buitenland, heeft zij een stevige reputatie opgebouwd in het werken met complexe diagnostische en behandelvragen.
Haar expertise ligt vooral op het gebied van beslisvaardigheid en wilsbekwaamheid, therapeutische neuropsychologische diagnostiek en ziekte‑inzicht bij dementie. In de afgelopen jaren richtte zij zich steeds meer op postacademisch onderwijs voor psychologen die werken met oudere cliënten.
Saskia was jarenlang verbonden aan Gerion AmsterdamUMC als Hoofdopleider van de Profielopleiding Ouderenpsychologie. In deze rol bracht zij collega’s uit de ouderenzorg en de gehandicaptenzorg samen — een waardevolle kruisbestuiving vanwege de overlap in rollen, vraagstukken en werkwijzen.
Vanwege haar inhoudelijke expertise was zij betrokken bij de ontwikkeling van de SKILZ‑handreiking Beslisvaardigheid en wilsbekwaamheid (2023), bedoeld voor zowel de ouderenzorg als de verstandelijk gehandicaptenzorg. In dit traject werkte zij nauw samen met Chris den Besten, gz‑psycholoog en orthopedagoog. Deze inspirerende samenwerking krijgt nu een vervolg in het gezamenlijk uitdragen en implementeren van het gedachtegoed uit de handreiking. De cursus ‘Versterken van beslisvaardigheid en beoordelen van wilsbekwaamheid’vormt daarin een eerste stap.
Quote
Wilsbekwaamheid gaat niet zo zeer over iemands wil, maar over de vaardigheden om een weloverwogen beslissing ter zake te nemen - NVO Handreiking beoordeling wilsbekwaamheid (2024)
Zij gingen je voor
★★★★★★
Ik heb veel nieuwe inzichten opgedaan en eenvoudige groepsinterventies geleerd. Ik heb het team hiermee enthousiast kunnen maken om actief met het groepsklimaat aan de slag te gaan.
★★★★★★
Het is altijd geweldig om de trainingen van FORTIOR te volgen. De inhoud is zo praktijk gericht, dat je de vertaalslag naar je werkvloer al maakt tijdens de training. Elke keer kom ik na een training vol uitvoerbare ideeën op mijn werk zodat wij kunnen blijven ontwikkelen.
★★★★★★
Fijne locatie, goede voorzieningen en goede enthousiaste docenten. Het was een top dag!
Praktijkgerichte trainingen die jou en je cliënt verder brengen
FORTIOR organiseert trainingen die zijn toegesneden op het werkveld van
professionals die werken met mensen met een verstandelijke beperking in
bijvoorbeeld de gehandicaptenzorg, speciaal onderwijs of GGZ. De docenten
van FORTIOR hebben veel ervaring in zorg of speciaal onderwijs waardoor
ze de theorie prima kunnen vertalen naar de praktijk. Dit maakt dat de
deelnemers de geleerde vaardigheden en kennis vaak de volgende dag al
kunnen toepassen in hun werk. De trainingen vinden plaats in kleine
groepen (6 tot 25 deelnemers) waardoor er veel ruimte is voor vragen,
oefeningen en uitwisseling. Bijna alle trainingen van FORTIOR zijn
geaccrediteerd.
✔
meer dan 6000 professionals gingen je voor
✔
Praktijkgerichte trainingen
✔
Ruim 17 jaar ervaring
Blijf op de hoogte van nieuwe trainingen, ontwikkelingen en onze informatieve artikelen
