Het inschatten van emotionele ontwikkeling met de SEO-R² – inleiding

In de afgelopen decennia is de aandacht voor emotionele ontwikkeling in de ondersteuning van mensen met een verstandelijke beperking toegenomen. In het werkveld leven vragen over de wijze waarop het emotionele ontwikkelingsniveau van een cliënt kan worden ingeschat. Daarnaast bestaat er behoefte aan kennis waarmee gedragsdeskundigen begeleiders en teams kunnen helpen hun begeleiding af te stemmen op de basale emotionele behoeften van hun cliënten.

Anton Došen ontwikkelde in 1990 het schema voor schatting van het niveau van de Emotionele Ontwikkeling. In Vlaanderen werd het schema doorontwikkeld tot de Schaal voor Emotionele Ontwikkeling – Revised (SEO-R) en er werd een handleiding toegevoegd. Vervolgens werd wetenschappelijk onderzoek uitgevoerd naar de betrouwbaarheid van de schaal. Op basis van de uitkomsten en feedback van clinici is de SEO grondig herwerkt. Zo ontstond de SEO-R². Inmiddels is de schaal een onmisbaar instrument geworden voor assessment in de beeldvorming, diagnostiek en ondersteuning bij mensen met een verstandelijke beperking. Als er naast de verstandelijke beperking ook nog sprake is van gedragsproblemen of een psychiatrische stoornis, dan helpt de SEO-R² om het gedrag van de persoon beter te begrijpen en kan de omgeving beter worden afgestemd op de basale behoeften van de persoon (Morisse, Sappok, De Neve en Došen, 2017).

Op basis van de SEO-R ontwikkelde Rachel de Groot het SEO-R Kleurenprofiel. Deze werkvorm bevat kaartjes met kleuren, illustraties en vragen. Hierdoor worden de deelnemers actiever betrokken. In Nederland wordt het kleurenprofiel gebruikt als discussie instrument in teams bij de beeldvorming van cliënten met een verstandelijke beperking. Eind 2017 kwam ook de Schaal voor Emotionele Ontwikkeling – Verkort (SEO-V) op de markt. Deze verkorte schaal heeft 8 domeinen in plaats van 13. Hierdoor neemt de afname minder tijd in beslag.

De SEO-R², de SEO-V en het SEO-R kleurenprofiel zijn verschillende instrumenten die naast elkaar kunnen worden gebruikt.

Inleidende training over de SEO-R²

Deze online training focust op de Schaal voor Emotionele Ontwikkeling – Revised². De training bestaat uit een theoretisch en praktisch deel: Tijdens de eerste bijeenkomst worden voornamelijk de achtergrond van de SEO-R² besproken en de fasen in emotionele ontwikkeling. De tweede bijeenkomst is heel praktisch. In deze bijeenkomst wordt uitgelegd hoe je de SEO-R² kunt afnemen en scoren. Je krijgt gelegenheid om met de SEO-R² te oefenen. Daarom is het wel belangrijk dat je tijdens de tweede bijeenkomst beschikt over de handleiding van de SEO-R².

Toelatingseisen

Voor deze online training gelden toelatingseisen. Je kunt alleen deelnemen aan de als je voldoet aan het volgende opleidingsniveau: Je hebt een master in de orthopedagogiek / psychologie of je hebt een HBO diploma in de toegepaste psychologie. Je kunt ook deelnemen als je een van de volgende functies hebt: psychodiagnostisch medewerker, verpleegkundig specialist of psychiater.

Vervolgtrainingen over de Schaal voor Emotionele Ontwikkeling

Als je na de inleidende online training nog meer wilt leren over de Schaal voor Emotionele ontwikkeling. Dan zijn er nog de volgende online modules die je kunt volgen:

• Het inschatten van emotionele ontwikkeling met de SEO-V
• Het inschatten van emotionele ontwikkeling met het SEO-R² Kleurenprofiel
• Hoe schrijf je een goed SEO verslag?

Online training

Deze studiedag wordt aangeboden als een volledige online training. FORTIOR maakt hierbij gebruik van het programma Zoom. Voorafgaand aan de training ontvang je een link waarmee je kunt inloggen. Ook de benodigde materialen ontvang je per e-mail. (De handleiding van de SEO-R² dien je zelf aan te schaffen)

Voor het deelnemen aan een online training heb je wel een snelle internetverbinding nodig. Daarnaast heb je een PC of laptop nodig met een camera, microfoon en luidspreker. Een smartphone is vaak minder geschikt voor het volgen van een online training.

Inhoud van de studiedag

De training uit een theoretisch en praktisch gedeelte. In de eerste bijeenkomst wordt de theoretische achtergrond behandeld waarbinnen de Schaal voor Emotionele Ontwikkeling geplaatst moeten worden. In de tweede bijeenkomst wordt aandacht besteed aan de afname en scoring van de SEO.

Inhoud bijeenkomst 1: theoretische achtergrond en fasen in emotionele ontwikkeling

• Wat is emotionele ontwikkeling?
• Neurobiologische achtergronden van emotionele ontwikkeling
• Fasen in emotionele ontwikkeling
• Opbouw van de SEO
• Wetenschappelijke onderbouwing
• Nut en noodzaak: het belang van werken met SEO
• Hoe vertaal je de uitkomsten van de SEO naar een begeleidingsstijl?

Inhoud bijeenkomst 2: het afnemen en scoren van de SEO-R²

• De opbouw van de SEO-R²
• Welke kennis en vaardigheden heb je nodig om de SEO-R² af te nemen
• Hoe neem je de SEO-R² af
• Hoe scoor je de resultaten
• Hoe interpreteer je resultaten
• Wat staat er globaal in een SEO verslag (hier wordt slechts kort op ingegaan)

Leerdoelen:
Na de training:

• Weet je wat de SEO-R² is en hoe deze gebruikt dient te worden. Daarnaast ben je op de hoogte van de andere varianten op de Schaal voor Emotionele Ontwikkeling en wanneer in welke situaties je deze varianten inzet.
• Ben je op de hoogte van de theoretische achtergrond van de SEO-R² en ben je geïnformeerd over de wetenschappelijke onderbouwing.
• Ben je op de hoogte van de fasen in emotionele ontwikkeling en weet je waaraan je deze fasen kunt herkennen.
• Kun je de SEO-R² afnemen en scoren.
• Weet je hoe je de resultaten van de afname kunt interpreteren.
• Kun je adviezen geven over de gewenste begeleidingsstijl.
• Weet je globaal wat er in een SEO-verslag moet staan.

Studiebelasting en voorbereiding

Om deze studiedag te kunnen volgen dient er vooraf verplichte literatuur te worden gelezen. Om aanspraak te kunnen maken op accreditatiepunten van het NIP K&J /NVO OG, dien je een toets te maken waarin de behandelde stof wordt getoetst.

De studiebelasting van deze training bestaat uit:

• Het aantal online contacturen: 6 uur
• Het lezen van 60 bladzijdes literatuur: 3 tot 6 uur
• Het maken van een toets 15 minuten

De totale studiebelasting is naar schatting 9 tot 12 uur.

Cliëntgroep

De SEO-R² is ontwikkeld voor kinderen, jongeren en volwassenen met een ernstige, matige of lichte verstandelijke beperking en eventuele bijkomende stoornissen.

In bepaalde gevallen wordt de SEO-R² ook toegepast bij mensen met psychiatrische stoornissen of autisme en een normale begaafdheid.

Doelgroep voor deze studiedag

Je wordt alleen toegelaten tot de training als je een van onderstaande functies hebt:

• psychiaters, psychologen, orthopedagogen, psychodiagnostisch medewerkers, verpleegkundig specialisten die werken met mensen met een verstandelijke beperking in hun eigen praktijk, in organisaties voor zorg aan mensen met een verstandelijke beperking, GGZ, verslavingszorg en forensische hulpverlening
• psychologen en orthopedagogen in het speciaal onderwijs.

Accreditatie

Accreditatie is toegekend door:

• Accreditiebureau  NIP K&J / NVO OG voor het volgend aantal punten:
  • Herregistratie: 6,5 punten
  • Opleiding- diagnostiek: 6,5 punten
• De accreditatie van het NIP K&J / NVO OG wordt overgenomen door het SKJ
• Accreditatie is toegekend door Registerplein voor PDW-ers voor 12,5 punten.

Aanwezigheid en toets

Om aanspraak te kunnen maken op de accreditatiepunten van het NIP K&J /NVO OG moet je minimaal 90% van de online contact uren aanwezig zijn. Daarnaast moet je de toets bestaande uit multiple choice vragen met een voldoende hebben afgerond. Als je de toets onvoldoende hebt gemaakt dan krijgt je één herkansing.

Overige accreditaties in overleg

Heb je een andere accreditatie nodig dan hierboven staat vermeld? Overleg dan met FORTIOR of de accreditatie kan worden aangevraagd. Zonder dat expliciet is toegezegd dat de accreditatie wordt aangevraagd, mag u er niet vanuit gaan dat de accreditatie wordt aangevraagd.

Certificaat en invoeren presentie

FORTIOR mailt na afloop van de training een digitaal certificaat. Op het certificaat staan de accreditaties en hun ID-nummers vermeld.

Voor sommige registers van beroepsverenigingen, zoals bij NIP K&J / NVO OG, kwaliteitsregister Paramedici, KNGF, Register Vaktherapie en Registerplein, voert FORTIOR de presentie in. Hiervoor hebben wij het nummer nodig waarmee je in het register bent ingeschreven.

Als FORTIOR geen nummer van je heeft, dan kan de presentie niet worden ingevoerd. Zorg er dus voor dat je correcte nummer bekend is bij FORTIOR!

Verplichte literatuur die getoetst wordt

• Došen, A. (2017). Neurobiologische aspecten van emotionele ontwikkeling. In J. de Bruin, J. Vonk, A. van den Broek & B. Twint (Red.), Handboek emotionele ontwikkeling & verstandelijke beperking. Amsterdam: Boom
• Morisse, F., Roskam, S., Neve, De, L., Došen, A.  (2017). SEO-R2: een instrument voor assessment. In J. de Bruin, J. Vonk, A. van den Broek & B. Twint (Red.), Handboek emotionele ontwikkeling & verstandelijke beperking. Amsterdam: Boom
• Vonk, J. (2021). Emotionele ontwikkeling: Over basisbehoefte en draagkracht, kwetsbaarheid en plezier. Den Haag: Acco, pagina. 147-158
• Zaal, S., Boerhave, M.  (2022). Emotionele Ontwikkeling. Beschrijving fasen en bijbehorende begeleidingsstijl.

PROGRAMMA DAGDEEL 1:

PROGRAMMA DAGDEEL 2