Terug naar het overzicht

Gerrit Vignero over het verleden, heden en toekomst van “De Draad”

Trainingen voor professionals die werken met mensen met een verstandelijke beperking

(ONLINE TRAINING) Verbindend werken met cliënten met probleemgedrag

Meer informatie
de draad

In 2013 leerde FORTIOR Gerrit Vignero en zijn model “de draad” kennen. In de jaren die er op volgden heeft FORTIOR meerdere studiedagen georganiseerd over de draad. Het is duidelijk te zien dat het model zich door de jaren heen heeft ontwikkeld en uitgebreid. Dit was voor FORTIOR reden om Gerrit Vignero in 2017 een aantal vragen te stellen over de stand van zaken. In 2021 hebben we de blog aangepast en zijn de meest recente ontwikkelingen verwerkt. Ben je na het lezen van deze blog enthousiast geworden, dan vind je onderaan deze pagina een link waarmee je een aantal werkschema’s en brochures kunt downloaden.

 

Hoe lang bestaat “De Draad” nu? En wat was de aanleiding om het model te ontwikkelen?

De eerste publicatie rond de draad was in 2007, in het tijdschrift Vibeg-Echo’s in Vlaanderen (dat tijdschrift bestaat ondertussen niet meer). Sinds 2007 geef ik er ook vorming over. Maar er is altijd een groei naar een model geweest, bewust en onbewust in al de jaren ervoor.

Toen ik 30 jaar geleden, pas afgestudeerd begon met werken in de voorziening waar ik nu nog werk -MPC Terbank te Heverlee (Leuven)- was ontwikkelingspsychologie voor mij een belangrijke insteek om te kijken naar cliënten en om met begeleiders en ouders te overleggen.

Na het lezen van het werk van Došen en de opleiding die ik volgde bij Heijkoop, vielen verschillende inzichten en ervaringen voor mij op hun plaats. En zo ontwikkelde ik de draad als model van verbinding, als ontwikkelingspedagogie. Hoe vertaal je het ontwikkelingsdenken naar ouders, leerkrachten en begeleiders zodat het voor hen bruikbaar en vruchtbaar wordt?

In 2012 sloot ik mij aan bij het project SEN-SEO in Vlaanderen. Dit was voor mij de opstap om het model in een boek te gieten: ‘de draad tussen cliënt en begeleider (uitgeverij Garant). Inmiddels is dit boek aan een vierde herdruk toe.

 

Wat is in de afgelopen jaren de meerwaarde van de draad geweest? Wat heb je allemaal bereikt?

Ik denk dat ontwikkelingspsychologie een fundamentele wetenschap is om te zoeken naar antwoorden als opvoeding of begeleiding moeilijk loopt of zelfs vastloopt. Het eigene aan De Draad is dat het accent ligt op cliënt én begeleider/ouder/leerkracht. In heel wat ontwikkelingsmodellen gaat het vooral om het inschatten van de cliënt. De Draad is gericht op verbinding. Het sluit in die zin sterk aan bij alle hulpverlening die rond verbinding en relatie werkt. Het gaat om ontwikkelingspedagogie.

Het uitwerken van de eerste draad (de draad trekken) en het opdelen van hechting en onthechting geeft heel veel handvatten. Ik merk dat we in moeilijk lopende begeleidingen vaak uitkomen bij de eerste draad (adaptatiefase in het model van Došen). Daarnaast zijn de hechtingsvoorwaarden belangrijk. Het analyseren van deze draden in deelprocessen helpt begeleiders en ouders vaak verder.

Ook heb ik gemerkt dat de eenvoudige taal en het visueel voorstellen verduidelijkend kunnen zijn voor ouders en begeleiders. Het wil eenvoudig zijn en eerder schappelijk dan wetenschappelijk. Het wil bruikbaar zijn en vruchtbaar zijn voor de praktijk. De ballast van ‘toetsen’ en ‘klopt het wel’ verschuift naar ‘werkt het?, ‘hoe kan ik het gebruiken?’

Veel deugd heb ik eraan dat een aantal ouders, leerkrachten begeleiders dankzij het model van de draad een andere manier van afstemming met hun kind of de cliënt hebben gevonden. Als het toepassen werkt, is dat een meerwaarde. Daar doe je het voor.

Nog een meerwaarde is dat ik mijn draadje heb kunnen koppelen aan wat er leeft in Vlaanderen en Nederland rond het ontwikkelingsdynamisch denken. De draad staat niet op zichzelf als model maar heeft enkel betekenis doordat het verbonden is aan andere modellen.

 

Hoe heeft de draad zich ontwikkeld in de afgelopen jaren?

Het leuke is dat ik in de 10 jaar dat ik ook vorming geef rond de draad het basismodel hetzelfde is gebleven. Het eerste artikel van 10 jaar geleden is nog altijd de basis.

Door het geven van vorming in Vlaanderen en beperkt in Nederland, heb ik het model kunnen toetsen bij toehoorders en samen met hen de draad kunnen toepassen. Zo werd de draad nog meer verfijnd. Vooral de eerste type draden werden verder uitgediept. Het werd op deze manier verspreid zodat de meeste voorzieningen voor cliënten met een verstandelijke beperking in Vlaanderen het model kennen. Een aantal voorzieningen gebruiken het intensief. Daardoor is ook de behoefte ontstaan om de draad niet alleen als concept maar ook als methode te gaan ontwikkelen. Daar ben ik volop mee bezig.

De draad wordt ook toegepast om vanuit de SEO-r(²) de vertaalslag te maken naar de praktijk. Daarvoor heb ik een aantal werkschema’s ontwikkeld

Opvallend vind ik ook dat de doelgroep verbreed is Waar ik eerst vooral vorming gaf binnen voorzieningen en organisaties voor cliënten met een verstandelijke beperking is dit uitgebreid. Zo gebruik ik het ook als model in het regulier onderwijs bij leerlingen zonder verstandelijke beperking en in oudergroepen en in de jeugdhulpverlening. Mijn tweede boek uit 2015 ‘de draad tussen ouder en kind’ is dan ook gericht op gewoon en buitengewoon. Dezelfde thema’s zijn herkenbaar en ik hoop zo dat gewoon en buitengewoon elkaar meer vinden. Een aantal kindertherapeuten gebruiken het model ook om het met kinderen over emoties te hebben. Leuk is dat er ook interesse is vanuit de onderwijswereld en dat er een groep bezig is om de draad te vertalen naar ontwikkelingsdoelen.

In 2018 verscheen het boek “Ontwarring en ordening van de draad” Het doel van dit boek is om de draad als methode uit te schrijven zodat professionals meer uitleg krijgen over hoe je kunt werken met de draad. Het is een praktijkboek geworden, geworteld in de twee eerste boeken. Van een metafoor werd ‘de draad’ een model en een methode om cliënten te bespreken en gepaste ingangen te zoeken. Het boek wil helpen om een interpretatie te vinden voor het gedrag van een cliënt die hem recht aan doet. Orthopedagogen, psychologen en begeleiders kunnen het gebruiken in hun handelingsplanning, bij de bespreking van cliënten, in het zoeken naar antwoorden bij moeilijk gedrag en in vastlopende situaties.

In 2019 is een herdruk van het boek over de draad tussen ouder en kind verschenen. Het is grondig gewijzigd omdat in de loop van de jaren dat er vorming is rond de draad, inzichten veranderen. De nadruk komt te liggen op hechting. Het vernieuwde boek heet dan ook ‘De hechte draad tussen ouder en kind. Beter begrijpen van (probleem)gedrag van kinderen thuis, op school en daarbuiten.’ De belangrijkste inhoudelijke verandering heeft te maken met de lus in de draad. Waar er in het vorige boek nog werd vertrokken vanuit ‘vasthouden en loslaten’, gaat het nu om de driehoek ‘bijtanken, doorgeven en helpend begrenzen’. Als ouder laat je nooit los, je geeft altijd door. In gewone ontwikkeling, hoe ouder het kind hoe groter en hoe verder de kring aan wie je doorgeeft, maar je blijft wel altijd de draad. In buitengewone ontwikkeling is het doorgeven net een kwetsbaar thema.

In de afgelopen jaren is er ook gewerkt aan de toepassing van de draad in het speciaal onderwijs. Een aantal scholingen in het speciaal onderwijs in Vlaanderen gebruikt de draad als basis voor beeldvorming en handelingsplanning.  In samenwerking met professionals uit het speciaal onderwijs is er een werkschema en brochure ontwikkeld met handvatten voor leerkrachten. In de handelingsplanning voor het (speciaal) onderwijs is er een praktijkonderzoek lopende rond een screeningsinstrument voor onderwijs op basis van de draad.

 

In Nederland klinkt steeds regelmatiger kritiek op het niveau-denken in het ontwikkelingsdynamisch model van Dosen (het zou infantiliserend werken). Hoe denk jij hierover?

Ik denk dat deze kritiek vooral komt van mensen die het model niet goed kennen of het model niet juist interpreteren. In Vlaanderen merken we ook dat er heel wat misinterpretaties bestaan. Daarom organiseerden we met de groep SEN-SEO ook ons vorige congres (2015) over deze misverstanden.

Het is niet de bedoeling om mensen te infantiliseren. Het model geeft aan dat bepaalde ontwikkelingsthema’s blijven spelen in het leven van een persoon en dat we een betere afstemming vinden door hier recht aan te doen. Ik spreek daarbij over ‘het kwetsbaar plekje in de draad’. Emotie is iets dat zich pril ontwikkelt en waar het eerste levensjaar cruciaal is. Hiermee rekening houden doe je maar tegelijk hou je rekening met het leeftijdsadequaat denken en werken. Vergelijk het met ‘mindfullness’, dat gaat ook om basale processen maar deze worden toch ook niet aangezien voor infantiliseren.

Wat ik wel onderschrijf is dat door het feit dat Došen altijd werkt met cliënten met ernstig probleemgedrag er soms onvoldoende aandacht besteed wordt aan het emancipatorische denken, het burgerschapsmodel en aan ontwikkelingsthema’s horend bij puber en jongvolwassen. Daarom ook loopt het model van de draad verder dan de fasen bij Došen. Inmiddels wordt er ook gewerkt aan de omschrijving van fase 6 en 7 van de emotionele ontwikkeling.

 

Wat zijn je toekomstplannen met de draad?

Op dit moment wordt er een spel rond de draad ontwikkeld dat binnenkort wordt uitgegeven bij uitgeverij Garant. Het is de bedoeling dat dit spel in de loop van 2021 verschijnt.

 

Zijn er nog dingen die je zelf kwijt wilt en die niet gevraagd zijn?

Ik vind het altijd leuk dat mensen die de draad leren kennen of gebruiken, dat aan mij laten weten. De bedoeling is uitwisseling en verbinding. We kunnen leren van elkaar.

 

Waar kun je werkschema’s en brochures downloaden?

Op mijn website over de draad is veel interessante informatie te vinden. Ook worden werkschema’s en brochures gratis ter beschikking gesteld Download de materialen via deze link

 

Meer leren over de draad?

De draad is een toegankelijk model om te werken met thema’s in de emotionele ontwikkeling. FORTIOR biedt in 2021  nog de volgende trainingen aan rond de draad:

 

 

Vond je de blog interessant? Wil je op de hoogte blijven van onze blogs? Meld je dan nu aan voor de nieuwsbrief!
Aanmelden voor de nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van nieuwe trainingen en ontwikkelingen

Aanmelden nieuwsbrief