Gezinsgericht werken: Over het laagdrempelig ondersteunen van broers en zussen van kinderen met een zorgvraag
Tijdens deze studiemiddag hoor je meer over hoe je bij het gezinsgericht werken ook aandacht kunt hebben voor de broers en zussen van kinderen met een zorgvraag. Je leert je te verplaatsen in deze zogenoemde ‘brussen’ en krijgt praktische tools hoe je deze kinderen op een laagdrempelige wijze kunt ondersteunen. Daarbij wordt er ook specifiek ingegaan op hoe je de nieuwe gratis brussengame ‘Broedels’ kunt inzetten.
Datum:
Docent:
Paula Sterkenburg, Anjet Brouwer-van Dijken, dr. Naomi Dorsman, dr. Tinneke Moyson, Liesbeth Voorhoeve, dr. Linda Veerman, dr. Agnes Willemen, Nickee Hoedemaekers, Saskia Coenen, Rieky Seine, Anne Bonewald, Roos Smink, Robbert Vereijken
De deskundigheidsbevordering van FORTIOR is vrijgesteld van BTW.
Inclusief koffie, thee, hapje en drankje
Broers en zussen van kinderen met een zorgvraag op een laagdrempelige wijze ondersteunen
Wanneer een kind een zorgvraag heeft door een beperking of ziekte, heeft dit ook impact op de gezinsleden. Ook het leven van de broers en zussen, ook wel brussen genoemd, wordt hierdoor beïnvloed. Broers en zussen (brussen) van kinderen met een beperking kunnen tegenstrijdige gedachten en gevoelens ervaren en hebben een vergroot risico op psychosociale problemen. Zij kunnen zich zorgen maken over hun broer of zus, moeten meehelpen in de zorg, of missen zorg en aandacht van hun ouders. Brussen zijn dus ook jonge mantelzorgers. Ondanks hun behoefte aan ondersteuning, worden brussen nog vaak vergeten. Hierdoor lopen brussen een grotere kans op het ontwikkelen van emotionele en gedragsproblemen.
Hier ligt een belangrijke taak voor orthopedagogen, (ambulant) begeleiders, leerkrachten, mantelzorgconsulenten en jeugdwerkers. Hoe kun jij wél aandacht hebben voor deze kinderen, zodat ze niet meer vergeten worden? En hoe ga je om met gevoelige onderwerpen, zoals wanneer er sprake is van agressie en geweld in het gedrag van een kind met een beperking?
Tijdens deze inspirerende studiemiddag krijg je inzicht in de belevingswereld en ondersteuningsbehoeften van brussen vanuit ervaringskennis en wetenschappelijk onderzoek. Vanuit een theoretische en empirische onderbouwing en aan de hand van praktijkvoorbeelden bieden we concrete handvatten hoe je brussen laagdrempelig kunt ondersteunen, bijvoorbeeld met de game Broedels.
Wat kun je verwachten?
In drie uur wordt je geïnspireerd door professionals en onderzoekers met kennis en ervaring in het ondersteunen van brussen. Bovendien zullen ouders en brussen persoonlijke ervaringen delen, waarmee je je beter kunt verplaatsen in de belevingswereld en behoeften van brussen. Daarnaast wordt er een toelichting gegeven over de gratis brussengame ‘Broedels’ (www.brussengame.nl), waarbij voorbeelden worden gegeven over hoe je de game kunt toepassen in de praktijk.Tot slot worden alle ondersteunende materialen bij de game gelanceerd.
Toegankelijk voor professionals en verwanten
Deze studiemiddag is bedoeld voor zorgprofessionals. Daarnaast zijn ook ouders, broers en zussen van mensen met een beperking van harte welkom. Voor hen is een beperkt aantal plaatsen gereserveerd. Voor verwanten is deelname kosteloos. Zorgprofessionals betalen €40,- en ontvangen accreditatiepunten van het NIP K&J, NVO OG of SKJ. Let op: deelnemers die gratis deelnemen ontvangen geen accreditatiepunten.
Georganiseerd in samenwerking met:
Inhoud
De volgende onderwerpen komen aan bod:
De ervaringen van brussen in de kinderleeftijd en de weerslag die dit heeft op het verdere leven.
Het belang van een gezinsgerichte aanpak en daarbinnen aandacht hebben voor brussen.
De beleving en rollen van brussen in het leven van hun broer of zus met een beperking.
De ondersteuningsbehoeften die brussen hebben en hoe je hier op in kunt spelen.
Theoretische en empirische onderbouwing van brussengame ‘Broedels’
Praktische voorbeelden van hoe je de gratis game ‘Broedels’ kunt inzetten om brussen laagdrempelig te ondersteunen.
Lancering van de materialen waarmee je brussen kunt ondersteunen aan de hand van de game ‘Broedels’
Leerdoelen
Aan het eind van de studiemiddag:
Zijn deelnemers zich bewust van het belang van gezinsgericht werken.
Hebben deelnemers inzicht in de impact die het hebben van een broer of zus met een beperking heeft op brussen, en de rollen die zij hebben in het leven van hun broer of zus.
Kunnen deelnemers zich verplaatsen in de belevingswereld van brussen.
Weten deelnemers welke ondersteuningsbehoeften brussen hebben en hoe zij daarop kunnen inspelen. In het bijzonder wanneer het gaat om brussen die agressie en geweld in het gedrag van hun broer of zus meemaken.
Weten deelnemers wat brussengame ‘Broedels’ doet en hoe ze de game en bijbehorende materialen kunnen inzetten om brussen te ondersteunen.
Studiebelasting en voorbereiding
De studiemiddag is te volgen zonder voorbereiding of voorkennis. Wel wordt er literatuur aanbevolen die voorafgaand of na de studiedag gelezen kan worden. De studiebelasting bestaat uit 3 contacturen. Aanvullend kan op een later moment een e-learning gevolgd worden, waarvoor eveneens accreditatie wordt aangevraagd.
Cliëntgroep
De inhoud van deze studiemiddag heeft betrekking op broers en zussen van kinderen met een zorgvraag door een beperking of ziekte.
Doelgroep
Professionals zoals orthopedagogen, psychologen, leerkrachten, therapeuten, verpleegkundigen, artsen, begeleiders, teamleiders, mantelzorgconsulenten en jeugdwerkers.
Ouders en verwanten van kinderen met een zorgvraag door een beperking of ziekte
Beleidsmakers, bestuurders en onderzoekers
Iedereen met interesse in dit belangrijke en onderbelichte onderwerp
Accreditatie
Is aangevraagd bij:
Accreditatiebureau NIP K&J/NVO OG
SKJ: Jeugdzorgwerkers en jeugd- en gezinsprofessionals mogen ook door NIP/NVO geaccrediteerde scholing indienen voor herregistratie.
Accreditatiepunten krijgen voor elders geaccrediteerde training
Vaak hebben deelnemers de mogelijkheid om zelf “elders geaccrediteerde scholing” op te geven bij hun beroepsregister of beroepsvereniging en zo punten bij te schrijven in hun online dossier. Registerplein en V&VN bijvoorbeeld bieden die mogelijkheid. Kijk op de website van uw register of vereniging voor de voorwaarden.
Certificaat en invoeren presentie
FORTIOR reikt aan het eind van de dag certificaten uit. Op het certificaat staan de accreditaties en hun ID-nummers vermeld.
Voor een aantal registers, zoals die van NIP K&J / NVO OG, kwaliteitsregister Paramedici, KNGF, Register Vaktherapie en Registerplein, voert FORTIOR de presentie in. Hiervoor hebben wij het nummer nodig waarmee je in het register bent ingeschreven.
Aanbevolen literatuur
Boer, F. (2021). Broers en zussen van speciale en gewone kinderen. Lannoo Campus.
Dorsman, N. (2025). Mutually enriching: Involvement, roles and experiences of adult siblings of individuals with pervasive support needs and intellectual disabilities. [PhD-Thesis]. https://doi.org/10.33612/diss.1220917858
Moyson, T., & Roeyers, H. (2012). ‘The overall quality of my life as a sibling is all right, but of course, it could always be better’. Quality of life of siblings of children with intellectual disability: The siblings’ perspectives. Journal of Intellectual Disability Research, 56(1), 87-101. https://doi.org/10.1111/j.1365-2788.2011.01393.x
Van Dijken, A. (2013). Broers- en zussenboek. Lannoo Campus.
Veerman, L.K.M. (2025). “Broodles”: Well-being, adjustment, needs and support of young siblings of children with intellectual disabilities and/or visual impairments [PhD-Thesis]. https://doi.org/10.5463/thesis.1441
Kijk ook alvast op www.brussengame.nl voor meer informatie over de game en bijbehorende materialen.
Locatie
De studiemiddag vindt plaats in:
Bartiméus Doorn, De Kapel
Oude Arnhemse Bovenweg 3
3941 XM Doorn
De locatie is te bereiken met de auto en het openbaar vervoer
52.048165, 5.313936
Middag
Tijd
Activiteit
Inloop en ontvangst
Welkom/opening
prof. dr. Paula Sterkenburg en Anjet Brouwer-van Dijken
De vele rollen die je als brus vervult: een gesprek tussen drie brussen
Dr. Naomi Dorsman gaat in gesprek met brussen Anne Bonewald, Nickee Hoedemaekers en Robbert Vereijken
Waarom is het soms zo lastig om gezinsgericht te werken en daarbij ook de
brussen te ondersteunen?
dr. Tinneke Moyson
De taboe doorbreken: brussen ondersteunen wanneer er sprake is van
agressie door de broer of zus
Liesbeth Voorhoeve
Pauze
Hoe kun je inspelen op de ondersteuningsbehoeften van jonge brussen?
dr. Linda Veerman
Panelgesprek: Hoe kun je brussengame ‘Broedels’ inzetten in de praktijk?
dr. Agnes Willemen gaat in gesprek met Saskia Coenen (ouder), Roos Smink
(zorgprofessional Bartiméus), Rieky Seine (coördinator JMZ Pro) en een
jonge mantelzorg consulent
Feestelijke lancering ondersteunende materialen bij ‘Broedels’
Julia Verzijl, Agnes Willemen, Anjet Brouwer-van Dijken, Linda Veerman
Afronding
prof. dr. Paula Sterkenburg en Anjet Brouwer-van Dijken
Afronding met een hapje en een drankje
Paula Sterkenburg
Prof. dr.Paula Sterkenburg Paula is bijzonder hoogleraar ‘Mensen met een visuele of visuele-en-verstandelijke beperking; sociale relaties & ICT’ aan de Vrije Universiteit Amsterdam. De leerstoel is in 2019 ingesteld door Stichting Bartiméus en het Bartiméus Fonds. Ze is GZ-psycholoog en orthopedagoog-generalist bij Bartiméus en is de coördinator van de Academische werkplaats Affect-us van Bartiméus-Vrije Universiteit Amsterdam-Ons Tweede Thuis-Odion. Ze is als bijzonder hoogleraar verbonden aan ‘De Banjaard’ Youz in Den Haag. https://research.vu.nl/en/persons/paula-sterkenburg
Anjet Brouwer-van Dijken
Anjet Brouwer - van Dijken (49) is brus van haar broer met een meervoudige beperking. Zij initieerde de 1e Brussenboeken (8.000 exemplaren) vanuit een persoonlijk gemis én de rechten van het kind, de online community BRUS (500 leden) en innovatieve Brussengame 'Broedels' met het team van de Academische werkplaats Affect-us. Anjet zorgt dat ervaringsverhalen van familie en professionals gehoord worden in de zorgpraktijk en onderzoek. Haar droom: écht gezinsgerichte zorg, met oog en stem voor brussen.
dr. Naomi Dorsman
Dr. Naomi Dorsman is postdoc onderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zij is verbonden aan de Academische Werkplaats EMB. Als promovendus richtte zij zich op de rollen en ervaringen van volwassen broers en zussen van personen met een zeer ernstige verstandelijke beperking. In haar huidige functie als postdoc geeft zij hier een vervolg aan, waarbij haar aandacht uitgaat naar de ervaringen en betrokkenheid van het informele sociale netwerk van de persoon met een ernstig meervoudige beperking.
dr. Tinneke Moyson
Dr. Tinneke Moyson is orthopedagoge en lector aan de Hogeschool Gent. Zij werkt als gezins- en relatietherapeut en is al meer dan 30 jaar coördinator van een brussenwerking in Vlaanderen. In 2011 promoveerde zij aan de Universiteit van Gent met haar onderzoek naar de kwaliteit van leven van brussen. Haar onderzoek diende als basis voor het Broers- en Zussenboek, de game Broedels en andere ondersteuningsbronnen voor brussen. Zij was daarnaast betrokken bij de ontwikkeling van Broedels. Tinneke geeft al jaren lezingen en workshops in Vlaanderen over het ondersteunen van brussen.
Liesbeth Voorhoeve
Liesbeth Voorhoeve is pedagoog en coach, actief als begeleider en trainer op het gebied van familieopstellingen en trauma-informed lichaamswerk (www.presentzijncoaching.nl). Haar werk is gericht op het creëren van ruimte voor persoonlijke verhalen, ervaringen en het onderzoeken van vastzittende patronen via systemisch werk. Ook is zij opgegroeid als brus, met een tweelingzus met een ernstige verstandelijke beperking.
dr. Linda Veerman
Dr. Linda Veerman is opgeleid als orthopedagoog en werkzaam als postdoc onderzoeker aan de Vrije Universiteit Amsterdam. In december 2025 promoveert zij op haar onderzoek naar welzijn, adaptatie, behoeften en ondersteuning voor broers en zussen van kinderen met een beperking. Van 2021 tot 2025 ontwikkelde en onderzocht zij de brussengame ‘Broedels’ voor kinderen van 6 tot 9 jaar met een broer of zus met een beperking.
dr. Agnes Willemen
Dr. Agnes Willemen is orthopedagoog en onderzoeker aan de Vrije Universiteit Amsterdam op het thema gezinsgerichte zorg. Samen met haar collega’s onderzoekt zij de impact op en de ondersteuning aan gezinnen wanneer kinderen een beperking of ziekte hebben. Daarnaast geeft ze onderwijs aan (ortho)pedagogen in opleiding. Haar projecten zijn sterk ingebed in de praktijk en worden uitgevoerd in samenwerking met scholen, ouderorganisaties, ziekenhuizen en zorgorganisaties.
Nickee Hoedemaekers
Nickee Hoedemaekers heeft een zus met een licht verstandelijke beperking. Sinds 2020 heeft ze een eigen praktijk voor kind- en gezinscoaching, specifiek gericht op brussen (www.nice2bme.nl). Nickee maakt zich hard voor het versterken van de zichtbaarheid, stem en positie van brussen, zodat zij zich gehoord, gezien en gesteund voelen binnen het gezin en daarbuiten. Vanuit haar praktijk organiseert ze ook ouder-brus dagen en schreef ze een boek met tips voor ouders. Zij geeft daarnaast gastcolleges waarin ze haar eigen ervaringen deelt, vertelt over wat brus zijn betekent en geeft praktische tips voor het ondersteunen van brussen.
Saskia Coenen
Saskia Coenen heeft twee tienerzoons, Daan en Ferre. Ferre heeft een meervoudige beperking. Daan (brus) is lid van het Brussenpanel en werkte mee aan de ontwikkeling van de game Broedels. Al vanaf dat haar zoon Ferre is geboren, is haar vraag: hoe geef ik mijn beide kinderen evenveel aandacht? Saskia gaf al meerdere presentaties over hoe zij dit doet en wat Broedels hierin voor haar gezin heeft betekend. Sinds kort werkt zij ook bij MantelzorgNL.
Rieky Seine
Rieky Seine is coördinator van Stichting JMZ Pro, hét landelijk netwerk voor en door professionals betrokken bij de ondersteuning van jonge mantelzorgers en/of hun gezinnen (www.jmzpro.nl). Vanuit die rol was zij betrokken bij het implementatieproject van Broedels, waarbij zij hielp om Broedels onder de aandacht te brengen bij jonge mantelzorgconsulenten in heel Nederland.
Anne Bonewald
Anne is brus van een broer met een verstandelijke beperking en werkt als coach en spreker binnen haar praktijk (On)Zichtbare Kracht (https://onzichtbarekracht.nl/). Door haar verdieping in systemisch werk kreeg zij helder welke rollen zij als brus heeft gedragen en wat daarin gezien mag worden. Met de combinatie van systemische inzichten en haar eigen ervaringen creëert zij ruimte voor (h)erkenning, mildheid en bewustzijn bij brussen én de mensen om hen heen.
Roos Smink
Roos Smink is casemanager, ouderbegeleider, en maatschappelijk werker Kind en Jeugd bij Bartiméus. Zij geeft samen met haar collega’s een Brussentraining vanuit Bartiméus en ontwikkelde daarbij een werkboekje. Daarnaast was zij betrokken bij het onderzoek naar Broedels en gebruikt ze de game regelmatig in haar werk.
Robbert Vereijken
Ik ben Robbert, de jongere broer van Ebel. Mijn broer heeft een complex meervoudige beperking en heeft in zijn jeugd fulltime thuis gewoond. Nu hij ouder is, brengt hij een deel van de week door in de zorginstelling. Lange tijd heeft hij geen diagnose gehad, waardoor wij als gezin terecht zijn gekomen in een web van onduidelijkheid en onzekerheid. Nadat ik op jonge leeftijd bewindvoerder ben geworden, ben ik mij in mijn persoonlijk en professioneel leven gaan inzetten voor mensen zoals mijn broer en voor de mensen die om hen heen staan: de naasten die op dit moment nog te vaak over het hoofd worden gezien, maar die essentieel kunnen zijn om samen goede zorg te realiseren. Ik geloof dat we door goede, gelijkwaardige samenwerking tussen professionals en naasten ervoor kunnen zorgen dat de toekomst voor mensen zoals mijn broer en hun families mooier en beter kan worden.
Quote
"Elk gezin waar ik kom, denk ik als eerste: 'Kan ik Broedels inzetten?' omdat ik weet wat het doet. De game is laagdrempelig en goed inzetbaar, iedereen die met jonge mantelzorgers werkt kan hier gebruik van maken. En, het scheelt je ook nog tijd!" - Marnix Bolks, consulent Jonge Mantelzorg De Kap, Apeldoorn
Zij gingen je voor
★★★★★★
Ik heb veel nieuwe inzichten opgedaan en eenvoudige groepsinterventies geleerd. Ik heb het team hiermee enthousiast kunnen maken om actief met het groepsklimaat aan de slag te gaan.
★★★★★★
Het is altijd geweldig om de trainingen van FORTIOR te volgen. De inhoud is zo praktijk gericht, dat je de vertaalslag naar je werkvloer al maakt tijdens de training. Elke keer kom ik na een training vol uitvoerbare ideeën op mijn werk zodat wij kunnen blijven ontwikkelen.
★★★★★★
Fijne locatie, goede voorzieningen en goede enthousiaste docenten. Het was een top dag!
Praktijkgerichte trainingen die jou en je cliënt verder brengen
FORTIOR organiseert trainingen die zijn toegesneden op het werkveld van
professionals die werken met mensen met een verstandelijke beperking in
bijvoorbeeld de gehandicaptenzorg, speciaal onderwijs of GGZ. De docenten
van FORTIOR hebben veel ervaring in zorg of speciaal onderwijs waardoor
ze de theorie prima kunnen vertalen naar de praktijk. Dit maakt dat de
deelnemers de geleerde vaardigheden en kennis vaak de volgende dag al
kunnen toepassen in hun werk. De trainingen vinden plaats in kleine
groepen (6 tot 25 deelnemers) waardoor er veel ruimte is voor vragen,
oefeningen en uitwisseling. Bijna alle trainingen van FORTIOR zijn
geaccrediteerd.
✔
meer dan 6000 professionals gingen je voor
✔
Praktijkgerichte trainingen
✔
Ruim 17 jaar ervaring
Blijf op de hoogte van nieuwe trainingen, ontwikkelingen en onze informatieve artikelen
