Emotionele beschikbaarheid als basis: stressregulatie en mentaliseren in de zorg

Werken met mensen met een verstandelijke beperking en gedragsproblemen

Het werken met kinderen, jongeren en volwassenen met een verstandelijke beperking en gedragsproblemen vraagt veel van hun begeleiders. Je kunt geraakt worden door emoties en spanningen in het contact. Dit fenomeen noemen we emotionele besmetting. Daarom is het voor begeleiders waardevol om handvatten te hebben om hun eigen stress en emoties te reguleren – én om te blijven mentaliseren.

Mentaliseren: wat is het?

Mentaliseren – ook wel emotioneel begrijpen – begint met het indrukken van de pauzeknop. Het vraagt om stil te staan bij de betekenis van gedrag, met behulp van diagnostische kaders, methodieken en het ontwikkelingsdynamisch model. Minstens zo belangrijk is aandacht voor je eigen gevoelens en gedachten die in het contact met cliënten worden opgeroepen. De manier waarop je jezelf beleeft, beïnvloedt immers direct hoe emotioneel beschikbaar je kunt zijn.

Wat kun je verwachten?

Tijdens deze training word je uitgenodigd om actief mee te reflecteren, casuïstiek te bespreken en je eigen ervaringen te verbinden aan de inzichten uit het webinar. Zo ontstaat een interactieve leeromgeving waarin je leert:

• stress en emoties bij cliënten én jezelf beter te reguleren,
• emotioneel beschikbaar te blijven in uitdagende situaties,
• en door te mentaliseren te voorkomen dat je vastloopt in angst, machteloosheid of vermoeidheid.

Online training

Deze inspirerende bijeenkomst vindt plaats via Zoom. Theorie, praktijk en reflectie komen samen, met ruimte voor vragen en uitwisseling in kleine groepjes.

Om goed deel te kunnen nemen aan de training is het belangrijk dat je beschikt over een snelle internetverbinding, een PC of laptop met microfoon, geluidsboxen en camera. Ga bij voorkeur niet met meerdere personen achter één computer zitten – dat komt de concentratie niet ten goede. Wil je een stagiaire laten meekijken? Meld dit dan vooraf, zodat we hierover kunnen overleggen.

Inhoud

De volgende thema’s komen aan bod:

• Mentaliseren: verbinding tussen buikgevoel en reflecterend hoofd
• Uitdagende situaties: emotionele resonantie en ons eigen tolerantievenster voor stress
• Ademruimte creëren binnen een team
• Mentaliseren onder DRUK: herstellen van mentaliserend vermogen
• Wederzijdse emotionele beschikbaarheid als basishouding: een combinatie tussen sensitieve responsiviteit, sensitieve structuur, ruimte bieden en mildheid
• Het reflectiespel “MENTEMO”: kennis maken en toepassen

Leerdoelen

Na afloop van het webinar:

• Weet je wat het begrip mentaliseren inhoudt en ken je het belang ervan.
• Heb je enkele handvatten gekregen voor het reguleren van stress en het herstellen van mentaliseren onder DRUK
• Weet je wat je kunt doen om als professional ‘goed genoeg’ emotioneel beschikbaar te blijven voor cliënten met een verstandelijke beperking of hoe je een team hierin kunt coachen

Studiebelasting en voorbereiding

De training is te volgen zonder voorbereiding. Indien gewenst mag je een casus voorbereiden die je in de training kunt bespreken.

De studiebelasting bestaat uit het aantal contact uren. In dit geval is dat 3 uur.

Cliëntgroep

De inhoud van het webinar heeft betrekking op kinderen, jongeren en volwassenen met een lichte, matige of ernstig (meervoudige) beperking eventueel met bijkomende geestelijke gezondheidsproblemen.

Doelgroep

• psychologen, orthopedagogen, vaktherapeuten, teamleiders, managers en begeleiders die werken met mensen met een verstandelijke beperking in hun eigen praktijk, in organisaties voor zorg aan mensen met een verstandelijke beperking, GGZ, verslavingszorg en forensische hulpverlening
• psychologen, orthopedagogen, teamleiders, leraren en interne begeleiders in het speciaal onderwijs.

Niveau van de training
 

De training heeft ten minste een post HBO niveau

Accreditatie

Toegekende accreditatie en punten

Deze training is geaccrediteerd door NIP Kinder- en Jeugdpsycholoog (K&J) en NVO Orthopedagoog-Generalist (OG).

De volgende accreditatiepunten zijn toegekend:

• K&J/OG herregistratie: 3 punten
• KJ opleiding - behandeling: 1,5 punt
• KJ opleiding - diagnostiek: 1 punt 

Accreditatie voor SKJ

SKJ neemt de accreditatie van NIP K&J/NVO OG over. Dit betekent dat deze training ook meetelt voor je herregistratie bij SKJ. Voor deelname aan deze training ontvang je 3 SKJ-punten.

Hoe worden punten toegekend?

Om in aanmerking te komen voor accreditatiepunten en een certificaat, moet je ten minste 90% van de contacturen aanwezig zijn. Dit is een voorwaarde van NIP K&J/NVO OG.

Voldoe je aan deze aanwezigheidseis en ben je geregistreerd bij NIP K&J of NVO OG? Dan voert FORTIOR je deelname na afloop in. Hiervoor hebben wij het lidmaatschapsnummer nodig waarmee je bij NIP of NVO staat ingeschreven.

Vul je lidmaatschapsnummer daarom correct in bij je aanmelding. Zonder dit nummer kunnen wij de punten niet voor je invoeren.

Wat moet je zelf doen voor SKJ?

Heb je de punten nodig voor je SKJ-registratie? Dan upload je het certificaat van FORTIOR na afloop zelf in Mijn SKJ. FORTIOR kan je deelname niet rechtstreeks bij SKJ invoeren.

Certificaat

Wanneer je aan de aanwezigheidseis voldoet, ontvang je na afloop een certificaat van FORTIOR. Hierop staan de toegekende accreditaties en de bijbehorende accreditatienummers vermeld.

Accreditatie voor een ander beroepsregister

Heb je accreditatie nodig voor een beroepsregister dat hierboven niet wordt genoemd? Neem dan vóór je inschrijving contact met ons op via inschrijvingen@fortior.info.

Wij bekijken dan of de gewenste accreditatie kan worden aangevraagd. Je ontvangt van ons altijd expliciet bericht of we de aanvraag wel of niet indienen.

Aanbevolen literatuur

De Belie, E. & Verhasselt, J. (2024). Emotionele ontwikkeling in verbinding. Mentaliserend coachen van begeleiders van kinderen en jongeren met complexe gedragsproblemen. Antwerpen – Apeldoorn: Garant.

De Belie,E. & Verhasselt, J. (2022). MENTEMO Box: Boek en reflectiespel. Antwerpen – Apeldoorn: Garant.

Hoofdstuk 3 – Mentaliseren: Basis voor emotionele ontwikkeling en relationele verbinding (blz 69 t/m 110) uit het boek  Morisse, F., De Belie, E., Blontrock, M., Verhasselt, J. & Claes, C. (2017) Emotionele ontwikkeling in verbinding. Coachingsmethodiek voor begeleiders van cliënten met probleemgedrag.  Antwerpen – Apeldoorn: Garant

Hoofdstuk 4 – Mentaliseren als leidraad bij coaching (blz 113 t/m 157) uit het boek  Morisse, F., De Belie, E., Blontrock, M., Verhasselt, J. & Claes, C. (2017) Emotionele ontwikkeling in verbinding. Coachingsmethodiek voor begeleiders van cliënten met probleemgedrag.  Antwerpen – Apeldoorn: Garant

Belie, De, E. (2013) Reguleren van stress en mentaliseren: een veilige basis voor emotionele beschikbaarheid. Artikel in Balans

De Belie, E., Blontrock, M., Verhasselt (2018) Wees niet bang van spanningen, ga ermee aan de slag. Artikel op sociaal.net