De deskundigheidsbevordering van FORTIOR is vrijgesteld van BTW.
inclusief koffie, thee en lunch
Signalen herkennen
Omgaan met emoties is voor mensen met een ernstige verstandelijke beperking niet makkelijk. Zij hebben daar de hulp van hun ouders en begeleiders bij nodig. Het goed omgaan met emoties kan ervoor zorgen dat het goed met iemand gaat. Daarom is het belangrijk voor een goede kwaliteit van leven. Om als ouder of begeleider te helpen met het omgaan met emoties, zijn twee eigenschappen heel belangrijk:
Gevoelig zijn voor de signalen waarmee een persoon emoties laat zien (sensitiviteit)
Goed reageren op deze signalen, zodat emoties worden begeleid (responsiviteit)
De signalen waarmee personen met een ernstige verstandelijke beperking emoties laten zien zijn alleen niet altijd duidelijk. De signalen zijn subtiel of anders dan we gewend zijn. Dit maakt het lastig om de signalen op te merken, juist te begrijpen en hier goed op te reageren. Daarom is de Aansluiten & Stimuleren-checklist ontwikkeld om ouders en begeleiders hierbij te helpen.
Aansluiten & Stimuleren-checklist
Tijdens deze studiedag krijg je inzicht in jouw rol als externe emotieregulator voor de cliënt en het belang van sensitieve responsiviteit als vaardigheid hierbij. Je ontdekt hoe je met de Aansluiten & Stimuleren-checklist emotionele signalen, spanning en stress bij cliënten observeert en hier gepast op reageert. Je maakt de koppeling naar hoe je de Aansluiten & Stimuleren-checklist kunt gebruiken in jouw dagelijks handelen, zodat jouw gevoeligheid (‘voelsprieten’) voor emotionele signalen bij cliënten blijvend wordt versterkt. Hierdoor ben je in staat om emoties niet alleen tijdig te herkennen, maar ook hier gepast op te reageren, zodat je de emoties op een gewenste manier kunt reguleren.
Inhoud van de studiedag
In de ochtend ligt de nadruk op de theorie achter de Aansluiten & Stimuleren-checklist en het kader waarin de checklist gebruikt kan worden. Denk aan: het belang van sensitieve responsiviteit, het observeren van emotionele signalen en (externe) emotieregulatie bij personen met een ernstige verstandelijke beperking.
’s Middags wordt er met de Aansluiten & Stimuleren-checklist geoefend door middel van het observeren van videomateriaal en wordt er een link gelegd naar de toepassing in de dagelijkse praktijk.
Leeruitkomsten:
Je kunt met de Aansluiten & Stimuleren-checklist op basis van observeerbaar gedrag van de cliënt verschillende niveaus van spanning scoren.
Je kunt de observaties van gedrag en spanning en de verschillen in interpretatie hierin bespreken met andere professionals en samen reflecteren op wat dit betekent voor jullie handelen richting de cliënt.
Je kunt, passend bij het spanningsniveau van de cliënt, de verschillende responsieve gedragingen vanuit de Aansluiten & Stimuleren-checklist toepassen om emoties op een gewenste manier te reguleren.
Je kunt de uitkomst van de observaties met de Aansluiten & Stimuleren-checklist koppelen aan het signaleringsplan.
Studiebelasting
De studiedag is goed te volgen zonder voorbereiding.
De studiebelasting bestaat uit zes contacturen.
Cliëntgroep
De checklist is ontwikkeld voor gebruik bij mensen met een (zeer) ernstige verstandelijke (en meervoudige) beperking (EMB, ZEVMB, EVB+). De ervaring in de praktijk leert, dat de checklist ook zinvol gebruikt kan worden voor mensen met een matige verstandelijke beperking en voor mensen die zich verbaal niet goed kunnen uiten.
Doelgroep
De studiedag is bedoeld (en geschikt) voor eenieder die zorg draagt voor mensen met een (zeer) ernstige verstandelijke (en meervoudige) beperking binnen instellingen voor mensen met een verstandelijke beperking, in het speciaal onderwijs, of bij ouders thuis: cliëntbegeleiders, orthopedagogen en psychologen, sociaal agogen, interne begeleiders, teamleiders, verpleegkundigen, verpleegkundigen specialist, thuisbegeleiders, SI-therapeuten, vaktherapeuten (gespecialiseerd in SI)
Accreditatie
Is aangevraagd bij:
NIP K&J/NVO OG
SKJ: Jeugdzorgwerkers en jeugd- en gezinsprofessionals mogen ook door NIP/NVO geaccrediteerde scholing indienen voor herregistratie.
Accreditatiepunten krijgen voor elders geaccrediteerde training
Vaak hebben deelnemers de mogelijkheid om zelf “elders geaccrediteerde scholing” op te geven bij hun beroepsregister of beroepsvereniging en zo punten bij te schrijven in hun online dossier. Registerplein en V&VN bijvoorbeeld bieden die mogelijkheid. Kijk op de website van uw register of vereniging voor de voorwaarden.
Verzoek tot het aanvragen van accreditatie
Heb je een andere accreditatie nodig dan hierboven staat vermeld? Stuur dan een bericht naar inschrijvingen@fortior.info met de vraag of de gewenste accreditatie kan worden aangevraagd. FORTIOR zal je dan expliciet laten weten of de accreditatie wel of niet zal worden aangevraagd.
Certificaat en invoeren presentie
FORTIOR reikt aan het eind van de dag certificaten uit. Op het certificaat staan de accreditaties en hun ID-nummers vermeld.
Voor een aantal registers, zoals die van NIP K&J / NVO OG, kwaliteitsregister Paramedici, KNGF, Register Vaktherapie en Registerplein, voert FORTIOR de presentie in. Hiervoor hebben wij het nummer nodig waarmee je in het register bent ingeschreven.
Aanbevolen literatuur
Doodeman, T. (2025). Aansluiten & stimuleren. Ondersteunen van externe emotieregulatie bij personen met een (zeer) ernstige verstandelijke beperking. Nederlands Tijdschrift voor de Zorg, 50(2): 67-78.
Sterkenburg, P.S., Meddeler-Polman, B., & Schrijver, J. (2020). Gehechtheid in de praktijk: Werkboek voor iedereen die betrokken is bij de opvoeding van en zorg voor kinderen en volwassenen met een visuele-en-verstandelijke of verstandelijke beperking. Bartiméus, Zeist. ISBN/EAN: 978-94-91838-82-8. https://bartimeus.nl/alle-publicaties/boek-gehechtheid-in-de-praktijk
Sterkenburg, P., van den Broek, E., van Eijden, A., Straus, M-L, Dekkers-Verbon, P., Doornbos, N. (2025). Begrijp je me goed? Stereotiep en zelfverwondend gedrag bij jonge kinderen met een visuele-en-verstandelijke beperking. Bartiméus Reeks, Zeist. ISBN/EAN: 978-94-91838-97-2
De training vindt plaats in Utrecht, de exacte locatie wordt later bekend gemaakt.
52.0919255, 5.1229572
Ochtend
Tijd
Activiteit
Welkom en opening
Gehechtheid en het belang van sensitieve responsiviteit
Pauze
Emoties en (externe) emotieregulatie
Lunch
Middag
Tijd
Activiteit
Oefening: Observeren van interacties met de A&S-checklist
Pauze
Oefening: De koppeling naar signalering van emoties in de dagelijkse praktijk
Vragen en discussie
Wat neem je mee van deze training?
Afsluiting en invullen evaluatie
Paula Sterkenburg
Prof. dr.Paula Sterkenburg
Paula is bijzonder hoogleraar ‘Mensen met een visuele of visuele-en-verstandelijke beperking; sociale relaties & ICT’ aan de Vrije Universiteit Amsterdam. De leerstoel is in 2019 ingesteld door Stichting Bartiméus en het Bartiméus Fonds. Ze is GZ-psycholoog en orthopedagoog-generalist bij Bartiméus en is de coördinator van de Academische werkplaats Affect-us van Bartiméus-Vrije Universiteit Amsterdam-Ons Tweede Thuis-Odion. Ze is als bijzonder hoogleraar verbonden aan ‘De Banjaard’ Youz in Den Haag. https://research.vu.nl/en/persons/paula-sterkenburg/publications/
Tanja Doodeman
Aansluiten bij verhoogde spanning door sensitieve responsiviteit: een praktische toepassing voor ouders en begeleiders.
Biografie
Tanja is orthopedagoog en nu als promovendus werkzaam aan de Vrije Universiteit in Amsterdam binnen de projecten ‘Sociale Relaties & ICT’ en ‘EMB & ICT’. Tanja werkt aan het deelproject ‘Aansluiten & Stimuleren’, waarin een checklist is ontwikkeld voor ouders en begeleiders van mensen met een ernstig meervoudige beperking (EMB), die helpt om signalen van spanning te herkennen en hier adequaat op te reageren. Deze checklist is gebaseerd op interacties tussen cliënten en therapeuten in de Integratieve Therapie voor Gehechtheid en Gedrag (ITGG; Sterkenburg, 2008). Met deze checklist maken Tanja en haar collega’s het mogelijk om de werkzame elementen uit de ITGG toe te laten passen in de dagelijkse praktijk, namelijk door de ouders en de begeleiders. Tanja gebruikt de “Slimme Sok” om de checklist te valideren en de effectiviteit ervan te bepalen. De checklist zal uiteindelijk in de praktijk worden geïmplementeerd middels een mobiele applicatie.
Aansluiten bij verhoogde spanning door sensitieve responsiviteit – een praktische toepassing voor ouders en begeleiders
De lezing gaat over het ontstaan en het belang van de checklist Aansluiten & Stimuleren, die nog in ontwikkeling is. Iedereen heeft behoefte aan mensen om zich heen die zien hoe het met je gaat en hier gepast op reageren. Een arm om je heen bij verdriet, kalmeren bij stress, maar ook samen blijdschap vieren. Bij mensen met EMB kan dit soms lastig zijn om in te schatten. Dit komt onder andere doordat signalen van spanning, blijdschap of verdriet subtiel en moeilijk te herkennen kunnen zijn. Hoe weten we hoe we moeten reageren, als we niet goed kunnen zien hoe iemand zich voelt?
Door naar heel concreet gedrag te kijken, helpt de checklist Aansluiten & Stimuleren ouders en begeleiders om signalen van spanning en emotie in te schatten. Zij krijgen handreikingen hoe te reageren bij bepaalde mate van spanning. Op deze manier ondersteunt de checklist ouders en begeleiders om sensitief en responsief te zijn bij de cliënten die subtiele signalen van spanning geven.
In deze lezing wordt u geïnformeerd over de ontwikkeling en het gebruik van de checklist en gaan we deze zelf ook gebruiken! We willen graag met u van gedachte wisselen over de checklist, zodat we deze ideeën kunnen meenemen in de verdere ontwikkeling en uiteindelijke implementatie van de checklist. We presenteren dus nog geen volledig eindproduct, maar houden u graag op de hoogte van de ontwikkelingen!
In deze lezing komt aan de orde:
- Van de Integratieve Therapie voor Gehechtheid en Gedrag naar de checklist ‘Aansluiten & Stimuleren’.
- Hoe gebruik ik de checklist ‘Aansluiten & Stimuleren’?
- Zelf doen! Een video bekijken met de checklist.
Quote
Emotieregulatie bij personen met een ernstige verstandelijke beperking is een uitdagende dans waarin je je eigen gedrag continue aanpast om sensitief te kunnen reageren op de expressies van de ander.
Emotieregulatie bij personen met een (Z)EV(M)B: leer werken met de Aansluiten & Stimuleren-checklist > Quote
Zij gingen je voor
★★★★★★
Fijne en heldere informatie(overdracht). Hoewel het niet volledig gericht is op onze doelgroep (gehandicaptenzorg) toch zeker verhelderend en toepasbaar.
★★★★★★
Ik heb veel nieuwe inzichten opgedaan en eenvoudige groepsinterventies geleerd. Ik heb het team hiermee enthousiast kunnen maken om actief met het groepsklimaat aan de slag te gaan.
★★★★★★
Het is altijd geweldig om de trainingen van FORTIOR te volgen. De inhoud is zo praktijk gericht, dat je de vertaalslag naar je werkvloer al maakt tijdens de training. Elke keer kom ik na een training vol uitvoerbare ideeën op mijn werk zodat wij kunnen blijven ontwikkelen.
Praktijkgerichte trainingen die jou en je cliënt verder brengen
FORTIOR organiseert trainingen die zijn toegesneden op het werkveld van
professionals die werken met mensen met een verstandelijke beperking in
bijvoorbeeld de gehandicaptenzorg, speciaal onderwijs of GGZ. De docenten
van FORTIOR hebben veel ervaring in zorg of speciaal onderwijs waardoor
ze de theorie prima kunnen vertalen naar de praktijk. Dit maakt dat de
deelnemers de geleerde vaardigheden en kennis vaak de volgende dag al
kunnen toepassen in hun werk. De trainingen vinden plaats in kleine
groepen (6 tot 25 deelnemers) waardoor er veel ruimte is voor vragen,
oefeningen en uitwisseling. Bijna alle trainingen van FORTIOR zijn
geaccrediteerd.
✔
meer dan 6000 professionals gingen je voor
✔
Praktijkgerichte trainingen
✔
Ruim 17 jaar ervaring
Blijf op de hoogte van nieuwe trainingen, ontwikkelingen en onze informatieve artikelen
