Terug naar het overzicht

Online training: Beoordelen van de wilsbekwaamheid bij mensen met een verstandelijke beperking en omgaan met vervangende vertegenwoordiging

  • Een online training op 20 november 2020 en 29 januari 2021
  • Tijd: van 9:00 tot 12:00
  • Docent: Daphne Konz
  • Inhoud: Hoe kun je wilsbekwaamheid vaststellen bij mensen met een verstandelijke beperking? Welke (ethische) afwegingen kun je vervolgens maken rekening houdend met weten en regels? Er is tijdens deze training ruimte om te oefenen met de stof die wordt behandeld.
  • Accreditatie: Accreditatie is aangevraagd bij NIP K&J / NVO OG, overige accreditaties in overleg

De inschrijfkosten zijn 250,00 p.p. inclusief literatuur. FORTIOR is vrijgesteld van BTW.

Inschrijven

Heeft de cliënt de wens om zich te laten steriliseren? Wil hij stoppen met een behandeling? Of vertoont hij of zij gedrag wat de gezondheid ernstig kan schaden? Doorgaans kan een behandelaar redelijk inschatten in hoeverre een persoon met een verstandelijke beperking begrijpt welke behandeling wordt aangeboden en wat de consequenties zijn van wel of niet behandelen. Iemand kan verbaal of non-verbaal instemmen, weigeren of verzet vertonen bij het uitvoeren van de behandeling. Soms ligt echter een ingrijpende behandelbeslissing voor. Als iemand zich dan niet wil laten behandelen, kan dit ernstig nadeel opleveren voor die persoon. Als een behandelaar een ingrijpende behandeling wil starten of ernstig nadeel voor de persoon wil voorkomen, is zorgvuldig onderzoek naar de wilsbekwaamheid dus noodzakelijk.

Wilsbekwaamheid is een complex begrip binnen de context van ethiek, recht, psychologie en geneeskunde. In de Wet op de geneeskundige behandelovereenkomst (WGBO) wordt wilsbekwaamheid omschreven als: “Kan in staat worden geacht tot een redelijke waardering van zijn of haar belangen ter zake” Voor het geven van toestemming voor een medische interventie is wilsbekwaamheid een voorwaarde. De mate waarin een persoon wilsbekwaam is moet per individu, per situatie en per beslissing vastgesteld worden. Hoe ingrijpender een beslissing is, hoe zorgvuldiger hulpverleners naar wilsbekwaamheid moeten kijken.

Een onderzoek naar wilsbekwaamheid  kan iedere behandelaar, na enige oefening, zelf uitvoeren. Daarna volgen ethische afwegingen om er achter te komen wat in de situatie goed is om te doen, rekening houdend met de wetten en regels, zoals de WZD en de WGBO.

 

Online training

De online training bestaat uit twee online bijeenkomsten van ieder 3 uur. In de periode tussen de bijeenkomsten maak je een verwerkingsopdracht en neem je literatuur door.

Deze online training is vanuit huis of kantoor te volgen. Het platform waarmee de training wordt gegeven is Zoom. Voor het volgen van de training heb je een laptop of tablet nodig met een camera en stabiele internetverbinding. De hand-outs en literatuur worden vooraf per e-mail verstuurd. Het digitale certificaat als bewijs van deelname wordt achteraf naar je gemaild.

 

 

 

Inhoud van de training

Tijdens deze praktijkgerichte en interactieve training vertelt AVG Daphne Konz je meer over hoe je wilsbekwaamheid kunt beoordelen bij mensen met een verstandelijke beperking en hoe je kunt omgaan morele dilemma’s. Ook gaat de docent in op hoe je kunt omgaan met vervangende vertegenwoordiging.

De training bestaat uit twee bijeenkomsten, het doorlezen van literatuur en het maken van een verwerkingsopdracht.

Bijeenkomst 1:

Tijdens de eerste bijeenkomst krijg je een introductie op het thema wilsbekwaamheid. Je krijgt de gelegenheid om zelf te oefenen met het maken van een inschatting of iemand met een verstandelijke beperking zelf een weloverwogen besluit kan nemen over zijn behandeling

De volgende onderwerpen komen aan bod:

  1. Wilsbekwaamheid systematisch onderzoeken, hoe doe je dat? Hoe duid je verzet?
  2. Welke juridische kaders gelden bij wilsonbekwaamheid en vervangende toestemming? Wat wordt in de wet met ernstig nadeel bedoeld?
  3. Ethische overwegingen, bijvoorbeeld bij het weigeren van behandeling of bij risicovol gedrag.

 

Verwerkingsopdracht 1

Tussen de twee bijeenkomsten in oefen je met het inschatten van wilsbekwaamheid bij een van je eigen cliënten / patiënten. Je schrijft hierover een kort verslag en mailt dit naar twee van je mede cursisten voor feedback. Op deze manier kun je niet alleen oefenen maar ook leren van elkaars observaties.

 

Bijeenkomst 2:

Tijdens de tweede bijeenkomst is ruimte voor reflectie op het inschatten van wilsbekwaamheid en het verzamelen van tips van elkaar. Ook wordt aandacht besteed aan de valkuilen bij de beoordeling van wilsbekwaamheid en het houden van een moreel beraad.

De volgende thema’s komen aan bod:

  • Valkuilen bij het beoordelen van wilsbekwaamheid
  • Hoe ga je om met een cliënt / patiënt die niet geheel wilsbekwaam is en behandeling weigert
  • Moreel Beraad bij een lastige beslissing, hierbij kijk je vanuit zoveel mogelijk perspectieven naar een situatie waarna je met elkaar een besluit neemt over wat gegeven de situatie het beste is.

 

Inleveren opdracht (=toets)

Na afloop van de training bekijk je jouw verwerkingsopdracht nog eens kritisch en pas je deze indien gewenst aan. Vervolgens mail je het verslag naar de docent ter beoordeling.

 

Verplichte literatuur

Naast het maken van een verwerkingsopdracht dient de volgende literatuur te worden gelezen:

  • Vinkers, C.H., Kraats, van de, G.B., Biesaart, M.C., Tijdink, J.K. (2014) Stand van zaken. Is mijn patiënt wilsbekwaam. Volg de leidraad. Nederlands tijdschrift voor geneeskunde (=5 blz)
  • Hein, I.M., Raymakers, J., Kres, E., Frederiks, B.J.M. (2019) Wilsbekwaamheid bij mensen met een verstandelijke beperking. Tijdschrift voor psychiatrie jaargang 61 (5 bladzijdes)
  • NVAVG-notitie over vertegenwoordiging bij mensen met een verstandelijke beperking https://nvavg.nl/wp-content/uploads/2019/04/2019-notitie-vertegenwoordiging.pdf (= 30 bladzijdes)
  • Ruissen, A.M., Meynen, G., Widdershoven, G.A.M. (2011) Perspectieven op wilsbekwaamheid in de psychiatrie: cognitieve functies, emoties en waarden. Tijdschrift voor psychiatrie jaargang 7 (8 bladzijdes)
  • Publicatie van KNMG Van wet naar praktijk. Implementatie van de WGBO. Bladzijde 9 t/m 13 (= 5 blz)

 

Leeruitkomst

Na afloop van de studiedag:

  1. Ben je in staat de wilsbekwaamheid aangaande een behandelbeslissing systematisch te onderzoeken
  2. Ken je de valkuilen bij het beoordelen van de wilsbekwaamheid
  3. Kun je omgaan met het botsen van goed hulpverlenerschap en goed vertegenwoordigerschap
  4. Kun je morele dilemma’s analyseren over het afwegen van recht op zelfbeschikking en recht op zorg en bescherming bij kwetsbare cliënten

Studiebelasting en voorbereiding

Om de studiedag te kunnen volgens is het belangrijk dat je minimaal 1 jaar werkzaam bent in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking.

De totale studiebelasting is 12 tot 15 uur en bestaat uit:

  • het volgen van twee online bijeenkomsten van ieder 3 uur (6 uur)
  • Het lezen van 60 bladzijdes literatuur (4 tot 6 uur)
  • het maken van een verwerkingsopdracht die bestaat uit het inschatten van de wilsbekwaamheid van een cliënt / patiënt en het maken van een verslag hiervan (2 tot 3 uur)

De omschrijving van de inhoud van de training vind je onder de tab “inhoud”

Cliëntgroep

De inhoud van de training heeft betrekking op mensen met een lichte, matige of ernstige verstandelijke beperking. Over het algemeen zijn (normaal begaafde) kinderen vanaf 11,2 jaar wilsbekwaam om mee te beslissen over hun behandeling.

 

Doelgroep

Artsen, orthopedagogen, GZ psychologen, SPV, fysiotherapeuten, logopedisten, ergotherapeuten, psychomotore therapeuten, diëtisten werkzaam binnen Verstandelijk gehandicaptenzorg of GGZ. De deelnemers dienen tenminste 1 jaar werkzaam te zijn in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking, zodat zij een voldoende groot referentiekader hebben

Accreditatie

Accreditatie wordt aangevraagd bij;

  • Accreditatiebureau NIP K&J / NVO OG

 

Overige accreditaties kunnen worden aangevraagd in overleg. Neem voor overleg contact op met inschrijvingen@fortior.info

 

Certificaat en invoeren presentie

FORTIOR reikt aan het eind van de dag certificaten uit. Op het certificaat staan de accreditaties en hun ID-nummers vermeld.

Voor sommige registers van beroepsverenigingen, zoals bij NIP K&J / NVO OG, kwaliteitsregister Paramedici, KNGF, Register Vaktherapie en Registerplein, voert FORTIOR de presentie in. Hiervoor hebben wij het nummer nodig waarmee je in het register bent ingeschreven.

Als FORTIOR geen nummer van je heeft, dan kan de presentie niet worden ingevoerd. Zorg er dus voor dat je correcte nummer bekend is bij FORTIOR!

Daphne Konz

Volledige inzet, oog hebben voor de ander én leren door te doen. Drie elementen die Daphne Konz noodzakelijk vindt in haar werk. Als Arts voor Verstandelijk Gehandicapten en academisch docent, weet zij als geen ander hoe belangrijk dit is. Iedere cliënt of student die je ontmoet, heeft een ander verhaal. De theoretische kennis is je basis, maar daarna begint het pas. Daphne neemt je tijdens een training mee in de praktijk aan de hand van casuïstiek of oefeningen. Niet alleen luisteren, maar ook zelf aan de slag. Dat is de manier om kennis om te zetten in vaardigheden voor in de praktijk.

Expertise als arts en docent
Daphne werkt sinds 2003 binnen de gehandicaptenzorg in nauwe samenwerking met gedragswetenschappers, huisartsen en medisch specialisten. Zij heeft veel ervaring in het behandelen van kinderen en volwassenen met een verstandelijke beperking, psychische- of gedragsproblemen, epilepsie en syndromale aandoeningen. Daarnaast geeft ze onderwijs aan artsen in onderwerpen als epilepsie en gedragsproblemen, Downsyndroom, wilsbekwaamheid en dwang in de zorg.

Onderzoek
Dat Daphne een hart voor mensen met een beperking heeft blijkt ook uit haar inzet rondom medicatieveiligheid. Haar droom? Een einde maken aan de vele medicatiefouten. Met dat doel stapte ze in 2014 in de geneesmiddelencommissie. In die functie zette zij zich in voor een veilige meldcultuur waarin men kan leren van incidenten. Ze verbeterde ook de communicatie over medicatieveiligheid binnen de organisatie. Daarnaast ontwikkelde zij trainingen voor medewerkers over dit thema.

Samen met andere spelers in het veld werkt zij momenteel aan onderzoeksproject BEM!. Dit staat voor Beheer Eigen Medicatie. Een manier om mensen met een licht verstandelijke beperking te helpen rondom het veilig bewaren en gebruiken van medicatie. Een hulpmiddel waar niet alleen zij iets aan hebben, maar ook dokters, artsen en medewerkers die met deze mensen werken. Het project BEM! wordt eind 2019 afgerond.
Bekijk de docent

Ochtend
08:45

Training wordt open gezet

09:00

Opening

09:05

Activeren van voorkennis, verzamelen van leervragen

09:30

Inleiding in het thema wilsbekwaamheid en vervangende toestemming, de juridische kaders en (WGBO, vervangende toestemming, WZD) en de ethische dilemma’s

Plenaire presentatie met casuïstiek en ruimte voor vragen.

10:30

Pauze

10:45

Aan de hand van voorbeelden kunnen de aanwezigen zelf oefenen met het maken van een inschatting over de mate waarin een persoon met een verstandelijke beperking een weloverwogen besluit kan nemen over zijn of haar behandeling.

Werkvorm in groepjes (break-out rooms) waarbij docent circuleert.

11:45

De verwerkingsopdracht wordt toegelicht en groepjes gevormd voor de peer-review

12:00

Afronding

 
Ochtend
08:45

Training wordt opengezet

09:00

Opening

09:05

Reflectie op het eigen handelen bij het inschatten van de wilsbekwaamheid in de praktijk

Werkvorm in groepjes in break-out rooms, plenaire terugkoppeling van belangrijkste inzichtpunten.

09:30

Verzamelen van tips aan elkaar in Padlet

09:45

Valkuilen bij de beoordeling van wilsbekwaamheid

Plenaire presentatie met mogelijkheid tot stellen van vragen

10:30

Pauze

10:45

Oefenen: Voeren moreel beraad inzake een lastige beslissing (bijvoorbeeld over een patiënt die niet geheel wilsbekwaam is, en behandeling of begeleiding weigert).

Bij een moreel beraad bekijk je de situatie vanuit zoveel mogelijk perspectieven, waarna je met elkaar een besluit neemt over wat in de gegeven situatie het beste is

11:45

Evaluatie. Afspraken inleveren eindopdracht.

12:00

Afronding

 
Aanmelden voor de nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van nieuwe trainingen en ontwikkelingen

Aanmelden nieuwsbrief