Groepsdynamiek in (L)VB groepen: groepsrollen herkennen, benutten en beïnvloeden

In de afgelopen decennia is de nadruk in de verstandelijk gehandicaptenzorg steeds meer komen te liggen op de ondersteuning van het ‘individu’ met een verstandelijke beperking. Die aandacht voor het individu is positief, maar de groep met zijn klimaat en dynamiek is hierbij teveel buiten beeld geraakt. Veel mensen met een (lichte) verstandelijke beperking wonen echter in een groep en hebben dagbesteding in een groep. Het klimaat in deze groepen is dus wel degelijk een factor van betekenis voor het welzijn van cliënten. Ook kunnen cliënten leren van en in een groep. Om het groepsklimaat en de dynamiek positief te beïnvloeden zijn er veel interventies die gedragsdeskundigen en begeleiders kunnen inzetten, waaronder het nieuw ontwikkelde groepsrollenmodel voor de (L)VB-groep.

In elke groep ontstaan groepsrollen, dus ook in (L)VB groepen. Deze groepsrollen hebben een functie in de groep en vertellen iets over de groep. Aan de rollen in de groep kun je onder andere zien hoe de groep functioneert, of het een positieve of negatieve groep is en wat de groep nodig heeft. Daarnaast biedt het een breder perspectief op ‘individueel gedrag’. Gedrag dat samenhangt met een groepsrol kan beïnvloed worden door en in de groep. Door te onderzoeken wat de wisselwerking is tussen de individuele client en de groep en wat dit zegt over zijn gedrag, komt er meer inzicht in wat het gedrag oproept, in stand houdt of versterkt. Daarbij biedt het nieuwe mogelijkheden om het gedrag te beïnvloeden in en door de groep.

In deze studiedag krijg je meer zicht op de wisselwerking tussen de groep en de individuele cliënten. Je maakt grondig kennis met het groepsrollenmodel en de groepsrollenchecklist. Daarnaast geeft de docent allerlei praktische en concrete handvatten om aan de slag te gaan met de rollen in de groep.

Boek “Groepsdynamiek in de verstandelijk gehandicaptenzorg”

In 2019 verscheen het boek “Groepsdynamiek in de verstandelijk gehandicaptenzorg. Methodisch werken aan een positief groepsklimaat.” van Aswintha Mandemaker. In dit boek vertaalt de auteur de algemene kennis over groepsdynamiek naar specifiek de verstandelijk gehandicaptenzorg. Tijdens de training wordt de theorie uit het boek gebruikt en wordt je ook gevraagd om stukken uit het boek te lezen. Daarom is het noodzakelijk om het boek aan te schaffen als je de cursus gaat doen. Je mag het boek zelf bestellen bij een boekhandel, het is ook mogelijk om het boek bij inschrijving bij te bestellen.

Training van 1,5 dag

Deze training duurt 1,5 dag. De eerste bijeenkomst bestaat uit een online bijeenkomst van 9:30 tot 12:30. In deze bijeenkomst zal voornamelijk de theorie worden behandeld aan de hand van casuïstiek.

De tweede bijeenkomst vindt op locatie plaats en duurt van 10:00 tot 17:00. Omdat er tijdens deze bijeenkomst veel geoefend gaat worden met de behandelde stof, willen we de deelnemers vragen om naar de locatie te komen. Als er echt een zeer dringende reden is, dan is het mogelijk om online aan te sluiten via een livestream.

Inhoud training

Tijdens deze training vertelt Aswintha Mandemaker (coach en trainer) meer over de invloed van groepsrollen op de groepsdynamiek in een woon- of dagbestedingsgroep. En ze vertelt hoe je deze groepsrollen kunt beïnvloeden.

De volgende onderwerpen komen tijdens de training aan bod:

1. Groepsrollen en de functie ervan in de groep
2. Het groepsrollenmodel voor (L)VB groepen
3. Het verschil tussen individueel gedrag en een groepsrol
4. Het analyseren van groepsrollen
5. Gebruikmaken van de groepsrollen en deze beïnvloeden

Aan het eind van de dag:

1. Weet je wat groepsrollen zijn, wat de functie ervan is in de (L)VB groep en hoe groepsrollen verband houden met het groepsklimaat
2. Heb je kennisgemaakt met de groepsrollen in de (L)VB groep en met de groepsrollenchecklist voor analyse
3. Weet je hoe je het verschil kunt herkennen tussen individueel gedrag en een groepsrol
4. Heb je kennisgemaakt met een aantal praktische interventies om de groepsrollen in de groep te kunnen benutten en beïnvloeden.
5. Weet je hoe je groepsrollen kunt analyseren zodat je een adequate keuze kunt maken voor de interventies die je inzet.
6. Heb je kennisgemaakt met een aantal praktische interventies om door middel van groepsrollen zowel individueel gedrag als het groepsklimaat positief te beïnvloeden.

Voorbereiding en studiebelasting

Bij de voorbereiding van de studiedag heb je de volgend (verplichte) literatuur nodig:

Mandemaker, A. (2019) Groepsdynamiek in de verstandelijk gehandicaptenzorg. Methodisch werken aan een positief groepsklimaat. Amsterdam: Uitgeverij SWP.

Voorafgaand aan de studiedag krijg je te horen welke hoofdstukken uit het boek je dient te lezen ter voorbereiding. Het vooraf lezen van het materiaal is onder andere nodig om aan de hand van casuïstiek de behandelde stof te kunnen verdiepen en te leren toepassen.

Ook is de bedoeling dat de deelnemer tweemaal een voorbereidende opdracht uitvoert.

De totale studiebelasting is 13 uur en bestaat uit:

• Het vooraf doorlezen van literatuur: 2 uur;
• Het maken van twee opdrachten: 2 uur;
• Het aantal contacturen: 9 uur

Cliëntgroep

De inhoud van deze studiedag heeft betrekking op cliënten met een lichte tot matige verstandelijke beperking die in een woongroep wonen, of dagbesteding hebben in een groep.

Doelgroep

De training is bedoeld voor professionals die met jongeren en volwassenen met een (lichte) verstandelijke beperking werken in onder andere de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking, in de GGZ, de jeugd GGZ of de forensische zorg zoals:

• Orthopedagogen en psychologen die begeleidersteams van woon- of dagbestedingsgroepen ondersteunen;
• MBO+ en HBO begeleiders, senior begeleiders en teamleiders die betrokken zijn bij woon- of dagbestedingsgroepen;
• sociaal agogen, cliëntondersteuners, GGZ-agogen en gezinshuisouders.

Accreditatie

Voor deze cursus wordt geen accreditatie aangevraagd

Accreditatieaanvragen  in overleg
Heb je accreditatiepunten nodig? Stuur dan een bericht naar inschrijvingen@fortior.info met de vraag of de gewenste accreditatie kan worden aangevraagd. FORTIOR zal je dan expliciet laten weten of de accreditatie wel of niet zal worden aangevraagd.

(Accreditatie bij accreditatiebureau NIP K&J / NVO OG en SKJ voor gedragsdeskundigen kan helaas niet worden aangevraagd)

Certificaat en invoeren presentie

FORTIOR reikt aan het eind van de dag certificaten uit. Op het certificaat staan de accreditaties en hun ID-nummers vermeld.

Voor sommige registers van beroepsverenigingen, zoals bij  kwaliteitsregister Paramedici, KNGF, Register Vaktherapie en Registerplein, voert FORTIOR de presentie in. Hiervoor hebben wij het nummer nodig waarmee je in het register bent ingeschreven. Als FORTIOR geen nummer van je heeft, dan kan de presentie niet worden ingevoerd. Zorg er dus voor dat je correcte nummer bekend is bij FORTIOR!

Deelnemers die accreditatie nodig hebben voor het SKJ, kunnen hun certificaat zelf uploaden in hun dossier.

Aanwezigheid

Het SKJ stelt als voorwaarde voor het krijgen van accreditatiepunten dat je tenminste 100% van de contact uren van de training hebt bijgewoond.

Verplichte literatuur

Mandemaker, A. (2019) Groepsdynamiek in de verstandelijk gehandicaptenzorg. Methodisch werken aan een positief groepsklimaat. Amsterdam: Uitgeverij SWP. Bekijk dit boek hier

Aanbevolen literatuur

Engelen, R. van (2014) Grip op de groep. Amersfoort: ThiemeMeulenhoff bv. ISBN: 9789006951431.

Remmerswaal, J. (2013) Handboek Groepsdynamica. Amsterdam: Boom. ISBN: 9789024402328

Willemse, J. (2015) Anders Kijken. Een breder zicht op menselijk gedrag. theorie en praktijk van de systeembenadering.Houten: Bohn Stafleu van Loghum  ISBN: 9789036808439.