We zeggen vaak dat sport voor iedereen is. Maar voor mensen met een (zeer) ernstige meervoudige beperking ((Z)EVMB) is regulier sport- en beweegaanbod allesbehalve vanzelfsprekend. De drempels zijn hoog: te veel prikkels, te weinig individuele begeleiding, te complexe materialen of spelregels. Terwijl juist voor deze doelgroep bewegen een enorme bron van plezier, ontwikkeling en veerkracht kan zijn.
Het Motor Activity Training Program (MATP) laat zien dat het wél kan. Dit internationale programma van Gehandicaptensport Nederland en Special Olympics biedt mensen met (Z)EVMB de mogelijkheid om op een passende en betekenisvolle manier in beweging te komen. In deze blog lees je wat MATP kan betekenen in de zorgpraktijk.
MATP: een programma dat wél aansluit op de behoeften van mensen met (Z)EVMB
MATP is speciaal ontwikkeld voor mensen met een (zeer) ernstige meervoudige beperking. Het is geen sportwedstrijd, maar een individueel trainingsprogramma waarin persoonlijke ontwikkeling centraal staat. Iedereen kan meedoen, ongeacht niveau, hulpmiddelen of ondersteuningsbehoefte.
Voor zorgprofessionals biedt MATP een duidelijke structuur én veel ruimte voor maatwerk. Deelnemers bewegen in een circuitvorm, op hun eigen tempo en op hun eigen manier. Door uit te gaan van mogelijkheden in plaats van beperkingen, ervaren zij succes, autonomie en veiligheid. Deze succeservaringen vormen de basis voor veerkracht: het vertrouwen om nieuwe prikkels aan te gaan en actief betrokken te blijven.
De activiteiten richten zich op vijf basisvaardigheden:
- Mobiliteit: grove motoriek, het lichaam verplaatsen van A naar B
- Behendigheid: fijne motoriek, voorwerpen bedienen
- Slaan: bewegingen vanuit het bovenlichaam
- Schoppen: bewegingen vanuit het onderlichaam
- Stabiliteit: balans bewaren en het lichaam controleren
De kracht van kleine stappen
Bij MATP draait het niet om winnen, maar om ervaren. Om voelen dat je iets kunt. Om succesmomenten die misschien klein lijken, maar voor de deelnemer enorm zijn. Een hand die voor het eerst een bal raakt. Een lichaam dat ontspant door ritmische beweging. Een glimlach wanneer iemand merkt dat hij zelf invloed heeft op wat er gebeurt.
Voor zorgprofessionals zijn dit herkenbare momenten: kleine signalen die laten zien dat iemand zich ontwikkelt, contact maakt of plezier ervaart. Binnen MATP krijgen deze momenten een centrale plek, ze vormen de basis voor groei, vertrouwen en veerkracht.
Waarom MATP zoveel meer is dan bewegen
MATP doorbreekt isolement. Het biedt deelnemers de kans om anderen te ontmoeten, om samen plezier te maken en om onderdeel te zijn van een groep. Daarnaast stimuleert het:
- motorische ontwikkeling
- zintuiglijk bewustzijn
- cognitieve groei
- sociale interactie
Voor zorgprofessionals betekent dit dat MATP niet alleen een beweegprogramma is, maar ook een middel om veerkracht, welzijn, participatie en kwaliteit van leven te versterken.
Twee manieren om MATP-lessen vorm te geven
Binnen MATP kun je als professional kiezen uit twee benaderingen:
1. Vanuit basisvaardigheden
Hier ligt de focus op motorische ontwikkeling: balanceren, slaan, rollen, richten, bewegen in een bepaalde richting. De gekozen basisvaardigheid vormt het uitgangspunt voor de les, die wordt opgebouwd uit verschillende activiteiten.
2. Vanuit sportdisciplines
Hier wordt gedacht vanuit sporten zoals atletiek, zwemmen of gymnastiek. De sport vormt het vertrekpunt, waarna deze wordt vertaald naar eenvoudige, aangepaste oefeningen. Zo maken deelnemers op een speelse en toegankelijke manier kennis met diverse sportvormen.
Beide benaderingen sluiten goed aan op de zorgpraktijk: ze bieden structuur, maar laten ruimte voor creativiteit en individuele afstemming.
De rol van de zorgprofessional is cruciaal
De kracht van MATP zit in de mogelijkheid om het programma volledig af te stemmen op de individuele behoeften van de sporters met (Z)EVMB. En juist daar komt jouw expertise als zorgprofessional tot zijn recht. Jij ziet wat iemand nodig heeft om tot bewegen te komen. Jij voelt aan wanneer iemand toe is aan een nieuwe uitdaging. Jij weet hoe je veiligheid, plezier en vertrouwen kunt bieden. MATP nodigt je uit om je vakmanschap in te zetten: observeren, aanpassen, creatief denken en kleine successen vieren. Niet door de lat hoger te leggen, maar door hem precies goed te leggen.
Samen maken we sport écht inclusief
In Nederland werken Gehandicaptensport Nederland en Special Olympics Nederland samen om MATP verder te ontwikkelen en te verspreiden. Maar om het programma écht te laten landen, zijn zorgprofessionals onmisbaar. Professionals die willen leren, delen, uitproberen en elkaar inspireren. Een netwerk waarin ideeën, oefeningen en ervaringen samenkomen.
Meer leren over MATP en het vergroten van veerkracht door sport
Op 12 juni 2026 organiseert FORTIOR in Haarlem het congres “Meer veerkracht door sport voor mensen met een verstandelijke beperking”. Tijdens dit congres geven Lisa Snooy en Conny Jabaay een presentatie waarin zij deelnemers meenemen in de visie en praktijk van MATP.
Ze laten zien hoe MATP bijdraagt aan:
- fysieke veerkracht door het versterken van motorische vaardigheden
- mentale en emotionele veerkracht door structuur, herhaling en positieve feedback
- sociale veerkracht door ontmoeting, verbinding en samenwerking met begeleiders, gezinnen en vrijwilligers
Daarnaast hoor je meer over hoe je sporters met een beperking kunt ondersteunen bij het omgaan met tegenslag, frustratie en emoties.
Lees hier meer over het congres.
Bronnen:
Document "MATP in de praktijk" trainingsprogramma: https://cdn.i-pulse.nl/gehandicaptensportnederland/userfiles/projects/matcode/handboek-matp---gsn---nl-2025.pdf
Website: https://www.gehandicaptensport.nl/sporten-en-topsport/matp