Seksuele en emotionele ontwikkeling: ondersteunen van seksualiteit bij mensen met een ernstige verstandelijke beperking

Breed kijken naar seksualiteit van mensen met EVB

Vanuit de seksuologie wordt er naar seksualiteit gekeken volgens het bio-psycho-sociaal model. Concreet betekent dit dat seksualiteit en de beleving daarvan altijd samenhangt met biologische factoren, psychologische factoren en sociale factoren. Dit geldt voor alle mensen, ook voor mensen met een ernstig verstandelijke beperking.

Om seksualiteit en seksueel gedrag van mensen met een ernstig verstandelijke beperking goed te begrijpen en goed te kunnen begeleiden, is het dus van belang om breed te kijken naar de factoren die van invloed zijn op de seksualiteit.

Welke biologische factoren spelen er mee bij de seksualiteit van een cliënt? Is er bijvoorbeeld sprake van een lichamelijke ziekte of het gebruik van medicatie? Hoe zit het met de psychologische factoren? Wat is het niveau van functioneren, verstandelijk en emotioneel? Is er sprake van een psychiatrische stoornis, zoals autisme of een depressie? Welke sociale factoren spelen er mee? Welke boodschappen heeft de cliënt gekregen over seksualiteit? En hoe wordt er gereageerd op seksueel gedrag? Al deze factoren en nog vele anderen spelen mee in de seksuele ontwikkeling van een persoon met een ernstig verstandelijke beperking.

Om de seksualiteit en het seksueel gedrag van een persoon met een ernstig verstandelijke beperking goed te begrijpen en goed te kunnen begeleiden, is het van belang naar al deze factoren afzonderlijk te kijken. En in het bijzonder naar de ontwikkelingsdynamiek en onderliggende emotionele behoefte. Door de informatie naast elkaar te leggen, ontstaat een vollediger beeld van het seksueel functioneren van een persoon.

Taak voor professionals in de zorg

In de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking is er de laatste jaren meer aandacht gekomen voor seksualiteit van mensen met een verstandelijke beperking. Waar in het verleden vooral aandacht was voor het voorkomen van seksueel misbruik, is er tegenwoordig ook een groeiende aandacht voor de seksuele gezondheid. En dat is maar goed ook.

Volgens de richtlijnen van de WHO heeft ieder mens het recht op het ontwikkelen van een nastreven van een bevredigend, veilig en plezierig seksueel leven​. Dit geldt vanzelfsprekend ook voor mensen met een ernstig verstandelijke beperking. Mensen met een ernstig verstandelijke beperking hebben in het vormgeven van een bevredigend, veilig en plezierig seksueel leven ondersteuning nodig. Soms is ook begrenzing nodig. Het is belangrijk dat professionals in de zorg cliënten op een passende en aansluitende wijze ondersteunen. Waar nodig dient er multidisciplinair gekeken te worden naar de betekenis en achterliggende behoefte van gedrag, zodat de passende en aansluitende begeleiding geboden kan worden. Uitgangspunt is altijd gezond seksueel gedrag zoveel mogelijk te bevorderen met als doel het beleven van een plezierig seksueel leven welke aansluit bij de belevingswereld van de cliënt.

INHOUD VAN DE STUDIEDAG

Tijdens deze verdiepende studiedag zal Mirella van der Heijden de inhoud van de inleidende studiedag kort herhalen. Op de verdiepende studiedag staat ’s morgens het biopsychosociaal model centraal. ‘s Middags ga je actief oefenen casuïstiek. De docent levert casuïstiek aan rondom veel voorkomende vragen over seksualiteit bij mensen met een ernstig verstandelijke beperking. Daarnaast kunnen ook cursisten casuïstiek aanleveren.

Leerdoelen:

Aan het einde van de dag…

• Heb je een opfrisser gekregen rondom de samenhang tussen seksueel gedrag en de emotionele ontwikkeling. Ook ben je in staat seksueel gedrag te duiden in het kader van de emotionele ontwikkeling en in het kader van andere ontwikkelingsgebieden.
• Ben je op de hoogte van de inhoud van het biopsychosociaal model.
• Ben je op de hoogte van de seksuele rechten van de mens, geformuleerd door de WHO.
• Heb je meer richtlijnen hoe je mensen met een ernstig verstandelijke beperking goed kunt ondersteunen in het vormgeven van veilig en plezierig seksueel leven.
• Heb je geoefend met casuïstiek rondom seksualiteit bij mensen met een ernstig verstandelijke beperking.
• Heb je handvatten voor bejegening in je eigen casus.

STUDIEBELASTING & VOORBEREIDING

Indien gewenst kunnen deelnemers aan deze studiedag een casus voorbereiden en deze vooraf mailen naar inschrijvingen@fortior.info.

De studiebelasting van deze scholing bestaat uit het aantal contacturen. Het aantal contacturen is 6 uur.

Cliëntgroep

De inhoud van de studiedag heeft betrekking op cliënten met een ernstige verstandelijke beperking en eventueel probleemgedrag.

Doelgroep

De studiedag is bedoeld voor psychologen, orthopedagogen, begeleiders, verpleegkundigen, managers en andere geïnteresseerden die werken met cliënten met EVB.

Accreditatie

Accreditatie is toegekend door

• Accreditatiebureau NIP K&J / NVO OG voor het volgend aantal punten:
  • Herregistratie: 6 punten
  • Opleiding-behandeling: 1,5 punten
  • Opleiding-diagnostiek 1 punt
  • Opleiding-overige taken: 0,5 punt
• Geldt indien toegekend ook voor het SKJ

Overige accreditaties in overleg
Heb je een andere accreditatie nodig dan hierboven staat vermeld? Stuur dan een bericht naar inschrijvingen@fortior.info met de vraag of de gewenste accreditatie kan worden aangevraagd. FORTIOR zal je dan expliciet laten weten of de accreditatie wel of niet zal worden aangevraagd.

Certificaat en invoeren presentie

FORTIOR reikt aan het eind van de dag certificaten uit. Op het certificaat staan de accreditaties en hun ID-nummers vermeld.

Voor sommige registers van beroepsverenigingen, zoals bij NIP K&J / NVO OG, kwaliteitsregister Paramedici, KNGF, Register Vaktherapie en Registerplein, voert FORTIOR de presentie in. Hiervoor hebben wij het nummer nodig waarmee je in het register bent ingeschreven.

Als FORTIOR geen nummer van je heeft, dan kan de presentie niet worden ingevoerd. Zorg er dus voor dat je correcte nummer bekend is bij FORTIOR!

Literatuur

Visser-Korevaar, W. & Vonk, J. (2017). Seksuele en emotionele ontwikkeling bij mensen met een verstandelijke beperking. In J. de Bruin, J. Vonk, A. van den Broek & B. Twint (Red.), Handboek emotionele ontwikkeling & verstandelijke beperking. Amsterdam: Boom. Bestel dit boek hier >>

Vonk, J (2021) Emotionele ontwikkeling: over basisbehoefte, draagkracht en plezier. Den Haag: Acco Bekijk het boek hier>>