Symposium ter herdenking van leven en werken van Anton Došen (1939 - 2023)

Eerbetoon aan het leven en werk van Anton Došen

Anton Došen overleed op 3 januari van dit jaar. Daarmee verloor de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking een belangrijke vernieuwer.

Antons professionele leven stond in het teken van de geestelijke gezondheid van mensen met een verstandelijke beperking, zoals weergegeven in de opdracht van zijn hoogleraarschap aan de Radboud Universiteit in Nijmegen: ‘Psychiatrische aspecten van verstandelijke beperking’. Maar al ver daarvoor, vanaf zijn promotie in 1983 was dit thema belangrijk voor hem. ‘Niet alle moeilijke gedragingen van mensen met een verstandelijke beperking zijn ook het gevolg van die verstandelijke beperking’, zo bleef hij ons duidelijk maken. Hij leerde zorgverleners, dat ook mensen met een verstandelijke beperking een rijk intrapsychisch leven hebben en dezelfde menselijke behoeften hebben als ieder ander.

Anton nam het ontwikkelingsperspectief als uitgangspunt en ontwikkelde de ontwikkelingsdynamische benadering. Het meest bekende element daaruit is het model van de emotionele ontwikkeling. De focus van de ontwikkelingsdynamische benadering ligt op het onderkennen van de basale, emotionele behoeften van de persoon met een verstandelijke beperking. Anton vestigde de aandacht op het probleem van de discrepante persoonlijkheids-ontwikkeling waarbij de emotionele ontwikkeling vaak achter blijft bij de cognitieve ontwikkeling. Deze discrepantie leidt tot een verhoogd risico op maladaptief gedrag en psychische stoornissen. Voor het behandelen van problematisch gedrag was het essentieel, dat zorgverleners aan de emotionele behoeften van cliënten tegemoet zouden komen. Deze opvatting maakte hem als psychiater bijzonder: bij het behandelen van probleemgedrag ging het hem op de eerste plaats om de relatie van de zorgverlener met de cliënt en niet om de psychofarmaca.

Hij maakte zijn model ook praktisch toepasbaar met de Schaal voor Emotionele Ontwikkeling (SEO), een belangrijk hulpmiddel in de integratieve diagnostiek. Dit model én de SEO worden nog steeds veel toegepast in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking en inmiddels ook in andere sectoren zoals het onderwijs, de GGZ en de jeugdhulp.

Door Anton is de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking voorgoed veranderd. En niet alleen door zijn inhoudelijke bijdragen, maar ook door zijn warme persoonlijkheid en respectvolle bejegening. Anton heeft op velen een diepe indruk gemaakt.

Een aantal professionals die nauw met hem hebben samengewerkt, hebben het initiatief genomen om ter nagedachtenis van Anton dit symposium te organiseren.

Plenair ochtendprogramma en workshops in de middag

Tijdens dit symposium kijken diverse sprekers terug op het leven en werk van Anton, kijken we waar we nu staan en blikken we vooruit: welke ontwikkelingen komen eraan?

Het symposium bestaat uit een plenair ochtendprogramma en in de middag kun je kiezen uit een aantal praktijkgerichte workshops.

Liber Amicorum

Onder leiding van Filip Morisse wordt er momenteel gewerkt aan een “Liber Amicorum” voor Anton. De deskundigen die op het symposium spreken of een workshop verzorgen, zijn gevraagd om een bijdrage te schrijven. Ook een aantal andere deskundigen, die toonaangevend zijn op het gebied van emotionele ontwikkeling bij mensen met een verstandelijke beperking, worden gevraagd. Gompel en Svacina zal het uitgeven.

Het boek wordt op het Herdenkingssymposium van 15 november gepresenteerd. Alle deelnemers ontvangen hiervan een exemplaar. De online deelnemers krijgen het “Liber Amoricum” achteraf per post opgestuurd. Het boek is na het symposium ook in de boekhandel verkrijgbaar.

Deelnemen via de livestream

Het ochtendprogramma is ook te volgen via de livestream. We gebruiken hiervoor het programma Zoom. Voorafgaand aan het symposium ontvang je de login zodat je in de bijeenkomst kunt komen. Ook ontvang je dan per e-mail de hand-out. Achteraf wordt je het certificaat per email toegestuurd.

In samenwerking met:

Inhoud

‘s Ochtends wordt er op het symposium aandacht besteed aan:

1. de enorme bijdrage van Anton Došen aan de zorg voor de geestelijke gezondheid van mensen met een verstandelijke beperking, zowel nationaal als internationaal;
2. de verbondenheid van geestelijke gezondheid met de kwaliteit van bestaan van mensen met een verstandelijke beperking;
3. fase 6 en 7 van het model van de emotionele ontwikkeling.

De workshops ’s middags gaan over de toepassing van emotionele ontwikkeling in therapie en in de dagelijkse ondersteuning van cliënten op verschillende gebieden zoals forensische zorg, speciaal onderwijs, seksualiteit, coaching van teams, enz.