Masterclass: Kwaliteit van bestaan voor bewoners met ernstige gedragsproblemen en hun begeleiders

Vastgelopen

Regelmatig leven mensen met een verstandelijke beperking en ernstige gedragsproblemen én hun begeleiders in vastgelopen situaties. Ze hebben beiden niet veel zicht op verbetering van hun situatie. Zorgprofessionals proberen het tij vaak te keren via disciplinering: strakke regels en stevige sancties. Bewoners met ernstige gedragsproblemen krijgen vaak geen enkele verantwoordelijkheid voor hun eigen bestaan. Ze leven buiten de maatschappij en kunnen als het ware niet meer zonder de “sociale prothese” die de instelling biedt.

Perspectief

In de visie van Gijs van Gemert is het belangrijk om mensen met een verstandelijke beperking en ernstige gedragsproblemen in gelijkwaardigheid te benaderen. Zo kun je ze uitnodigen hun eigen leven te leiden. Hiermee creëer je perspectief en krijgen mensen het gevoel dat ze van waarde zijn. Voor mensen met ernstige gedragsproblemen is dat vaak de eerste keer dat ze zoiets meemaken.

Dialoog en relatie

Het voeren van een dialoog is de kern van goed hulpverlenerschap. Ga met bewoners in gesprek en bouw een gelijkwaardige relatie op. Wees nieuwsgierig richting de bewoner in plaats van angstig. Begin met goed luisteren. Gijs van Gemert pleit voor een bondgenootschap tussen bewoners en begeleiders. Hun relatie is een alliantie, een verbintenis waar alle partners voordeel bij hebben.

De context

Ook de context waarin bewoners met een verstandelijke beperking leven is van invloed.  De context is het omliggende systeem, zoals de groep, de woning, de werkplaats of het gezien. Volgens Gijs van Gemert maakt verbetering in kwaliteit van bestaan geen kans zonder “georganiseerde zorgzaamheid”. De kwaliteit van de context is hoger, naarmate zij de kwaliteit van het bestaan van de bewoner meer bevordert. Binnen de context zoeken bewoner en begeleider naar een manier om samen op weg te gaan.

Boek: Kwaliteit van bestaan voor bewoners en begeleiders

De inhoud van deze masterclass is gebaseerd op het boek “Kwaliteit van bestaan voor bewoners én begeleiders” . In dit boek beschrijft Gijs van Gemert hoe de dagelijkse leef- en werkomgeving in de gehandicaptenzorg zo kan worden ingericht dat het kwaliteit van bestaan bevordert in plaats van belemmert. In het bijzonder wordt besproken hoe de kwaliteit van bestaan kan worden gewaarborgd en hoe een nieuw perspectief de weg kan wijzen naar een beter bestaan.

Masterclass

In deze masterclas zullen enkele vastgelopen situaties rond een persoon met een verstandelijke beperking en (ernstige) gedragsproblemen besproken en geanalyseerd worden. De verhalen worden ingebracht door deelnemers, ze zullen dus gaan over bestaande situaties waar je niet goed uitkomt. Gijs van Gemert en de andere deelnemers in de masterclass denken met je mee hoe voor de betreffende bewoner en begeleiders weer een nieuw perspectief kunt creëren.

Inhoud

Welke thema’s komen aan bod:

1. Vastgelopen situaties: a) uitzichtloos en energie-vretend voor alle betrokkenen. b) Er is al van alles geprobeerd, maar het heeft niet geholpen. c) Zowel bewoner als begeleider / leerling als leraar zitten gevangen in hun routines en gewoonten.
2. De paradox van de instandhouding. Er is een vicieuze cirkel werkzaam die de problemen in stand houdt.  Aan de basis ligt de standaardbenadering van mensen met gedragsproblemen met disciplinering, orde op zaken stellen als doel. Heel vaak blijven permanente verbeteringen uit..
3. De macht der gewoonten. Ook goed bedoelde activiteiten van betrokkenen kunnen de problematiek juist in stand houden. Het moeilijkste wat er is, is deze oude gewoontes vervangen door nieuwe. Nieuwe gewoontes vragen net zozeer om inslijpen. Dan krijgt het kwetsbare nieuwe de kans om te groeien.
4. Perspectief, een alternatieve oplossingsrichting. Planmatig werken betekent: een soepel plan opstellen – een plan dat in je achterhoofd past. Essentieel is daarbij de goede richting te kiezen, een nieuw perspectief.
5. Tijdig evalueren. Er staat je een stapsgewijze en kronkelige ontwikkeling te wachten. Ga daarom *op korte termijn* na of het de goede kant op gaat.

Leerdoelen:

• Leren hoe je een dialoog kunt organiseren binnen jouw eigen team
• Nieuw ingangen opdoen waarmee je de persoon met gedragsproblemen in je eigen situatie weer perspectief kunt bieden
• Nieuwe inzichten verwerven waarmee je ook andere bewoners met gedragsproblemen en hun begeleiders kunt helpen

Studiebelasting en voorbereiding

De deelnemers kunnen zich op verschillende manieren voorbereiden:

• Het boek “Kwaliteit van bestaan voor bewoners én begeleiders” doorlezen.
• Eventuele vragen over de inhoud voorbereiden. De masterclass begint met een half uur voor informatieve vragen.
• Er is ruimte voor bespreking van twee vastgelopen situaties, in te brengen door deelnemers. Wie dat wil, bereidt een verhaal voor, mondeling te presenteren. Aan het begin van de masterclass wordt bezien welke deelnemers de presentatie gaan doen.

Geschatte studiebelasting is 26 tot 27 uur en bestaat uit:

• Aantal contact uren: 6 uur
• Literatuur lezen 225 blz: 20 uur
• Casus voorbereiden: 1 uur

Cliëntgroep

De inhoud van de masterclass heeft betrekking op mensen met een lichte, matige of ernstige verstandelijke beperking met ernstig probleemgedrag.

Doelgroep

De sessie is bedoeld voor begeleiders, gedragsdeskundigen, leidinggevenden en andere geïnteresseerden die werken in de gehandicaptenzorg.

Accreditatie

Accreditatie wordt aangevraagd bij:

• Accreditatiebureau NIP K&J / NVO OG

Overige accreditaties in overleg
Heb je een andere accreditatie nodig dan hierboven staat vermeld? Stuur dan een bericht naar inschrijvingen@fortior.info met de vraag of de gewenste accreditatie kan worden aangevraagd. FORTIOR zal je dan expliciet laten weten of de accreditatie wel of niet zal worden aangevraagd.

Certificaat en invoeren presentie
FORTIOR reikt aan het eind van de dag certificaten uit. Op het certificaat staan de accreditaties en hun ID-nummers vermeld.

Voor sommige registers van beroepsverenigingen, zoals bij NIP K&J / NVO OG, kwaliteitsregister Paramedici, KNGF, Register Vaktherapie en Registerplein, voert FORTIOR de presentie in. Hiervoor hebben wij het nummer nodig waarmee je in het register bent ingeschreven.

Als FORTIOR geen nummer van je heeft, dan kan de presentie niet worden ingevoerd. Zorg er dus voor dat je correcte nummer bekend is bij FORTIOR!

Literatuur

Gemert, G.H. van (2022) Kwaliteit van bestaan voor bewoners en begeleiders. Antwerpen; Gompel&Svacina bv.