Emotieregulatie via de inwendige zintuigen

Emoties beginnen in het lichaam

Waarom raakt de ene persoon snel overspoeld door emoties of stress, terwijl een ander deze gevoelens beter kan reguleren? En waarom werken veel bekende emotieregulatietechnieken niet altijd bij mensen met autisme en/of een verstandelijke beperking?

Nieuwe inzichten uit de neurowetenschappen laten zien dat emoties niet alleen ontstaan vanuit gedachten of gebeurtenissen, maar vooral vanuit wat we waarnemen in ons eigen lichaam. Het herkennen van lichamelijke signalen vormt de basis voor het begrijpen en reguleren van emoties.

Bij mensen met autisme en/of een verstandelijke beperking verloopt deze waarneming vaak anders. Sensorische over- of ondergevoeligheid kan ervoor zorgen dat signalen van spanning, stress en emoties minder goed worden opgemerkt of geïnterpreteerd. Daardoor wordt emotieregulatie een stuk ingewikkelder. Je kunt immers moeilijk reguleren wat je niet goed waarneemt.
 

Hoe ontstaan emoties eigenlijk?

Tijdens deze studiedag neemt docent Steven Degrieck je mee in de nieuwste inzichten over het ontstaan van emoties. Je leert hoe het brein voortdurend voorspellingen maakt over wat er in en om ons heen gebeurt, en welke belangrijke rol lichaamssignalen daarin spelen.
Daarbij besteden we aandacht aan interne zintuigen zoals:

• Interoceptie: het waarnemen van signalen vanuit het lichaam, zoals spanning, hartslag of ademhaling. 
• Proprioceptie: het ervaren van de positie en beweging van het lichaam. 

Ook onderzoeken we hoe problemen in de zintuiglijke verwerking invloed hebben op stress, emoties en gedrag.

Van inzicht naar praktische ondersteuning

De kracht van deze studiedag zit in de vertaalslag naar de praktijk. Wat betekenen deze inzichten voor mensen met een verstandelijke beperking? En hoe kun je hen ondersteunen wanneer zelfregulatie onvoldoende mogelijk is?

Je ontdekt welke alternatieven er zijn voor de traditionele emotieregulatietechnieken aangezien deze niet altijd effectief zijn. Daarnaast krijg je concrete handvatten om anders naar stress, spanning en gedrag te kijken.

Bijzonder veel aandacht gaat uit naar de mogelijkheden van proprioceptieve interventies. Juist omdat hiervoor geen taalbegrip of abstract denkvermogen nodig is, bieden deze interventies waardevolle kansen voor mensen met een ernstige of diep verstandelijke beperking.

Ook bespreken we hoe je als begeleider kunt bijdragen aan co-regulatie: het ondersteunen van iemand bij het reguleren van spanning en emoties wanneer zelfregulatie niet lukt.

Deze studiedag biedt veel inspiratie voor professionals die stress, emoties en gedrag beter willen begrijpen én op zoek zijn naar direct toepasbare handvatten voor de praktijk.
 

Inhoud

Op deze studiedag bespreekt docent Steven Degrieck eerst hoe emoties precies tot stand komen en de rol van het voorspellende brein hierin. We bekijken ook hoe zintuiglijke problemen dit proces beïnvloeden. En natuurlijk bespreken we wat we hier mee kunnen in de praktijk bij mensen met een verstandelijke beperking. Vooral de piste van de proprioceptie biedt heel wat mogelijkheden tot interventie.

Na afloop van deze studiedag:

• begrijp je hoe emoties ontstaan vanuit lichaamswaarneming; 
• weet je welke rol het voorspellende brein speelt bij stress en emoties; 
• herken je de invloed van sensorische verwerkingsproblemen op emotieregulatie; 
• krijg je nieuwe inzichten in gedrag van mensen met autisme en/of een verstandelijke beperking; 
• beschik je over praktische interventies gericht op proprioceptie en interoceptie; 
• kun je co-regulatie bewuster en effectiever inzetten in de dagelijkse begeleiding.
   

Studiebelasting

De studiedag is goed te volgen zonder voorbereiding. Indien gewenst kan de aanbevolen literatuur worden doorgelezen.

De studiebelasting bestaat uit het aantal contacturen. Deze studiedag heeft zes contacturen.

Cliëntgroep

De inhoud van de studiedag heeft betrekking op kinderen en volwassen met lichte, matige of ernstige verstandelijke beperking en/of autisme.

Doelgroep

De training is bedoeld (en geschikt) voor eenieder die zorgt voor mensen met een verstandelijke beperking en/of ASS binnen instellingen voor mensen met een verstandelijke beperking, in het (speciaal) onderwijs, de GGZ, de jeugdzorg of in een eigen praktijk: cliëntbegeleiders, orthopedagogen, psychologen, therapeuten, vaktherapeuten, leerkrachten, interne begeleiders,  verpleegkundigen, teamleiders, …

Niveau van de training

Deze training is ten minste post HBO niveau.

Accreditatie

Accreditatie is toegekend door NIP K&J /NVO OG (ook geldig voor SKJ) voor het volgend aantal punten:

• K&J/OG herregistratie 6,5 punten
• KJ opleiding – behandeling 3,5 punten
• KJ opleiding – diagnostiek 3 punten
• Het SKJ neemt de accreditatie van NIP K&J / NVO OG over. Voor deelname aan deze training krijg je 6 punten.

Overige accreditaties in overleg
Heb je een andere accreditatie nodig dan hierboven staat vermeld? Stuur dan een bericht naar inschrijvingen@fortior.info met de vraag of de gewenste accreditatie kan worden aangevraagd. FORTIOR zal je dan expliciet laten weten of de accreditatie wel of niet zal worden aangevraagd.

Certificaat en invoeren presentie

FORTIOR reikt aan het eind van de dag certificaten uit. Op het certificaat staan de accreditaties en hun ID-nummers vermeld.

Voor sommige registers van beroepsverenigingen, zoals bij NIP K&J / NVO OG, kwaliteitsregister Paramedici, KNGF, Register Vaktherapie en Registerplein, voert FORTIOR de presentie in. Hiervoor hebben wij het nummer nodig waarmee je in het register bent ingeschreven.

Als FORTIOR geen nummer van je heeft, dan kan de presentie niet worden ingevoerd. Zorg er dus voor dat je correcte nummer bekend is bij FORTIOR!

Literatuur

Voor wie al een opwarmer wilt:

Lisa Feldman Barrett. (2018). How emotions are made. Pan MacMillan publishers

De studiedag wordt gehouden in:

Het Oude Tolhuys
Weg naar Rhijnauwen 13-15
3584 AD