Wat heeft iemand emotioneel nodig? En wat betekent dat voor de manier waarop je ondersteuning biedt?

In Emotionele ontwikkeling. Omschrijving fasen en bijbehorende begeleidingsstijl beschrijven Sandra Zaal en Margriet Boerhave verschillende fasen van emotionele ontwikkeling bij mensen met een verstandelijke beperking. Per fase maken zij de vertaalslag naar behoeften en aandachtspunten voor de begeleiding.

Vijf fasen van emotionele ontwikkeling

De handreiking is gebaseerd op het ontwikkelingsdynamische gedachtegoed van Anton Došen. De auteurs beschrijven vijf fasen: de adaptatiefase, eerste socialisatiefase, eerste individuatiefase, identificatiefase en realiteitsbewustwordingsfase.

Per fase wordt beschreven welke emotionele behoeften en gedragingen op de voorgrond kunnen staan. Ook besteden de auteurs aandacht aan problematiek die kan ontstaan wanneer de begeleiding onvoldoende aansluit bij wat iemand emotioneel nodig heeft.

Afstemmen van de begeleiding

Het inschatten van emotionele ontwikkeling is geen doel op zichzelf. De vertaalslag naar de dagelijkse ondersteuning is minstens zo belangrijk.

Daarom beschrijven Zaal en Boerhave bij iedere fase aandachtspunten voor de begeleidingsstijl. Daarbij komen onder meer nabijheid, veiligheid, structuur, grenzen, ruimte voor autonomie en het aangaan van relaties aan bod.

De handreiking kan professionals helpen om gedrag vanuit het perspectief van emotionele ontwikkeling te bekijken en na te denken over ondersteuning die aansluit bij de behoeften van de persoon.

Emotionele ontwikkeling. Omschrijving fasen en bijbehorende begeleidingsstijl is geschreven door Sandra Zaal en Margriet Boerhave. De huidige versie is de derde herziene druk uit 2022.

De handreiking is gratis te downloaden.